Karadeniz'de Trabzon'da fay hattı var mı?

Bu noktada en çok merak edilen sorulardan biri şu: "Trabzon'da fay hattı var mı?" Yıllarca deprem riski en düşük illerden biri olarak gösterilen Trabzon için bilimsel veriler ve güncellenen deprem haritaları ne söylüyor?

TRABZON'DA FAY HATTI VAR MI?

ŞEHİR RİSK ALTINDA MI?

Geleneksel bilgilere göre Trabzon, Türkiye'nin deprem tehlike haritasında uzun süre 4. ve 5. bölge (en düşük riskli alanlar) olarak sınıflandırılmıştı.

Ancak AFAD tarafından 2019 yılında güncellenen Türkiye Deprem Tehlike Haritası, bu algıyı kökten değiştirdi.

Trabzon'da şehrin tam altından geçen büyük, diri bir kara fayı bulunmasa da şehri doğrudan etkileyebilecek iki ana kaynak mevcuttur.Birincisi, Trabzon'un yaklaşık 10-15 kilometre açıklarında, Karadeniz içerisinde kıyıya paralel uzanan Karadeniz Fay Hattı (Deniz İçi Fay); ikincisi ise şehrin güneyinde bulunan dünyanın en aktif faylarından biri olan Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF).

Dolayısıyla "Trabzon'da fay yok" demek bilimsel olarak eksik bir yaklaşımdır.

Şehrin yerelinde küçük ölçekli kırıklar olsa da asıl tehlike denizden ve güneyden gelmektedir.

KARADENİZ FAY HATTI: DENİZDEKİ GİZLİ TEHLİKE Trabzon için asıl risk faktörü, Karadeniz'in derinliklerinde uzanan ve son yıllarda bilim insanları tarafından sıklıkla uyarı konusu yapılan deniz içi faylardır.

Geçmişte bu hattın pasif olduğu düşünülse de yapılan sismik araştırmalar Karadeniz'in tabanında aktif bir sıkışmanın olduğunu göstermektedir.Bu hat üzerinde meydana gelebilecek bir deprem, Trabzon sahil şeridini doğrudan etkileme potansiyeline sahiptir.

Uzmanlar, Karadeniz fayının üretebileceği sarsıntıların özellikle dolgu alanlar üzerine kurulu olan sahil yapıları için risk teşkil edebileceğini vurgulamaktadır.

KUZEY ANADOLU FAY HATTI (KAF) TRABZON'U NASIL ETKİLER?

Trabzon'a kuş uçuşu yaklaşık 100-150 kilometre mesafede bulunan Kuzey Anadolu Fay Hattı (Erzincan-Gümüşhane hattı üzerinden geçer), bölge için en büyük tehditlerden biridir. 1939 Erzincan depremi gibi büyük kırılmalar yaşandığında, Trabzon bu sarsıntıyı çok şiddetli bir şekilde hissetmiştir.KAF üzerinde meydana gelecek 7.0 ve üzeri bir deprem, Trabzon'daki zayıf zeminli binalar üzerinde yıkıcı etki yaratabilir.

Şehir merkezindeki fay hattı olmasa bile, çevre fayların enerjisi Trabzon'un dik yamaçlarındaki heyelan riskini de tetikleyebilmektedir.

TRABZON'DA ZEMİN YAPISI VE RİSKLİ BÖLGELER Trabzon'un deprem karşısındaki direnci sadece fay hattına değil, büyük oranda zemin yapısına bağlıdır.

Şehirde iki tip zemin öne çıkar:1.

Güvenli Bölgeler: Şehrin yüksek kesimlerinde yer alan bazalt ve andezit gibi sert kayaçlar üzerine kurulu yapılar, deprem dalgalarına karşı daha dirençlidir.2.

Riskli Bölgeler: Sahil şeridindeki dolgu alanlar, dere yatakları ve alüvyon zeminler deprem dalgalarını büyüterek binalara iletir.

Özellikle Beşirli, Yıldızlı ve sahil hattındaki yüksek katlı yapılar için zemin etütleri hayati önem taşımaktadır.Ayrıca Trabzon'un eğimli arazisi, bir deprem anında sarsıntıdan ziyade heyelanların oluşmasına neden olabilir ki bu durum Karadeniz için karakteristik bir risk faktörüdür.

TRABZON DEPREME HAZIR MI?

Güncellenen haritalarla birlikte Trabzon'un deprem riskinin eski tahminlerden 2 kat daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır.

Yerel yönetimler ve AFAD, bu doğrultuda kentsel dönüşüm ve yapı denetimi çalışmalarına hız vermiştir.

Vatandaşların "burada deprem olmaz" düşüncesinden uzaklaşıp, özellikle eski yapılar için dayanıklılık testi yaptırması önerilmektedir.