160 Demokratik Kitle Örgütü'nden ortak açıklama: 'Hak temelli bir çocuk adalet sistemi için...'

İstanbul'da 15 yaşında katledilen Mattia Ahmet Minguzzi cinayeti sonrası suça karışan çocuklar Türkiye'nin gündemindeki yerini koruyor. 160 Demokratik Kitle Örgütü, konu hakkında ortak yazılı açıklama yaparak kamuoyuna seslendi.

EVRENSEL İLKELERE AÇIKÇA AYKIRI Çocuklar İçin Adalet: Cezalandırmaya Değil, Korumaya ve Önlemeye Dayalı Bir Yaklaşım.

Hak Temelli Bir Çocuk Adalet Sistemi İçin Ortak Çağrımızdır! başlığı ile yapılan açıklama şu şekilde: Biz, aşağıda imzası bulunan sivil toplum örgütleri, son dönemde suça sürüklenen çocuklara yönelik cezaların ağırlaştırılması ve çocukların yetişkin gibi yargılanması yönündeki taleplerin, hem kamuoyunda hem de siyasi alanda karşılık bulmasını derin bir kaygıyla izliyoruz.

Bu tür söylemler, Türkiye’nin de aralarında olduğu devletlerin kabul ettiği, uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan çocuk haklarına ve çocuk hukukunun evrensel ilkelerine açıkça aykırıdır. 15 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi’nin akranları tarafından öldürülmesi, çocuklara yönelik şiddet, çocuk suçluluğu ve adalet sistemine ilişkin alınmayan önleyici tedbirlerin sonuçlarını bir kez daha ortaya koydu.

Bizler, Mattia Ahmet Minguzzi’nin ailesinin acısını derinden paylaşıyor, şiddet sonucu yaşamını yitiren tüm çocukların yasını tutuyoruz.

Ve bir kez daha söylüyoruz: Yaşam hakkı en temel haktır; hiçbir çocuk bu haktan mahrum bırakılmamalıdır.

BU VAKALAR MÜNFERİT DEĞİL Tıpkı 2024’te akran şiddeti sonucu yaşamını yitiren en az 13 çocuk ve 2025’in ilk beş ayında hayatını kaybeden en az 7 çocuk gibi, Mattia Ahmet’in ölümü de önlenebilirdi.

Bu vakalar münferit değil; Türkiye’de çocuklara yönelik ihmal ve hak ihlalleri zincirinin sonucudur.

Yalnızca akran şiddeti değil, farklı nedenlerle yaşamını yitiren tüm çocuklar açısından da, çocuk koruma sisteminin bütüncül ve hak temelli bir yaklaşımla yeniden yapılandırılması zorunludur.

Bir çocuk suçla ilişkilenmeden önce çoğu zaman fark edilebilir ve bu durum önlenebilir.

Devlet; eğitimden sosyal hizmete, sağlıktan kolluk güçlerine kadar tüm ilgili kurumlarıyla, çocukları suça sürükleyen riskleri önceden fark etmek ve gereken tedbirleri almakla yükümlüdür.

Bu sorumluluklar gerektiği gibi yerine getirilirse, pek çok çocuğun yaşamı korunabilir, suça sürüklenmesi engellenebilir.

Çocuk adalet sisteminin öncelikli ve asıl amacı cezalandırmak değil; onarmak, dönüştürmek, desteklemek ve yeniden suçla ilişkilenmeyi önlemektir.

Çocuklara yapılacak müdahale de asıl olarak bu amaca hizmet etmelidir.

GÖZ ARDI EDİLMEMELİ Çocuklar, suç faili olsalar bile, adli süreç boyunca önleyici ve onarıcı yaklaşımlar göz ardı edilmemelidir.

Ancak Türkiye’de çocuk adalet sistemi, sadece cezalandırıcı bir anlayışla işlemekte, çocukları korumak yerine toplumdan dışlamakta ve böylece yeniden suçla ilişkilenmelerine zemin hazırlamaktadır.

Gündemdeki yasa değişikliği önerileri ise yasal çocukluk kavramını tartışmaya açma, çocukların özgürlüğünü daha fazla kısıtlama ve çocuk hapishanelerini olağanlaştırma riski taşımaktadır.

Oysa çocuk suçluluğu yalnızca bireysel bir davranış değil; şiddet, ihmal, yoksulluk, sosyal dışlanma, eşitsizlik, ayrımcılık ve eğitimden kopma gibi çok boyutlu hak ihlallerinin, toplumsal ve yapısal etkenlerin sonucudur.

Bilimsel araştırmalar da göstermektedir ki; çocuklara yönelik ağır cezalar, ne suç oranlarını azaltmakta ne de yeniden suça sürüklenmeyi engellemekte etkilidir.

Buna karşılık, güçlü aile bağları, okul aidiyeti, güvenli sosyal çevre, nitelikli sosyal hizmetler, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çocuk dostu kurumlar gibi koruyucu unsurlar, çocukların suçla ilişkilenme riskini azaltmada belirleyici rol oynamaktadır.

YÜKÜMLÜLÜK SAHİPLERİNE ÇAĞRIMIZ VE TALEPLERİMİZ: • İstismara ve ihmale maruz kalan çocuklar zamanında tespit edilmeli; çocuk koruma sistemi kapsamındaki tedbirler eksiksiz uygulanmalıdır. • Erken uyarı ve destek mekanizmaları güçlendirilmeli; çocukların haklarının ihlaline yol açan ihmaller engellenmelidir. • Çocuk adalet sistemi, hak temelli, onarıcı, dönüştürücü ve koruyucu bir anlayışla yeniden yapılandırılmalıdır. • Ceza sorumluluğu bulunmadığı yasal olarak kabul edilen 0-12 yaş arası çocukların suçla ilişkilenmelerine neden olan ortamlardan uzaklaştırılması amacıyla eğitim, sağlık, danışmanlık veya bakım tedbiri kararları alınmalıdır.

Ayrıca, uluslararası çocuk hakları standartları gözetilerek ceza sorumluluğu yaşı, bilimsel gelişim verilerine göre yükseltilmelidir. • Çocuk adalet sistemi bütüncül bir şekilde işletilmeli, hiçbir çocuk –yaşı, suçu ya da koşulları ne olursa olsun– bu sistemin dışına itilmemelidir. 15-18 yaş arası çocukları, istisnalar üzerinden sistem dışına çıkarmaya yönelik girişimlere son verilmelidir. • Suça sürüklenen tüm çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanması ve çocukların sosyal hizmet uzmanı desteğinden faydalanması yasal olarak zorunlu hale getirilmelidir. • Yargı süreçlerinde, çocuk hakları konusunda uzmanlaşmış profesyoneller yer almalıdır. • Tutuklama yalnızca istisnai durumlarda uygulanmalı; toplum temelli destekleyici tedbirler esas alınmalıdır. • Çocuk hapishanelerinin sayısı artırılmamalı; bu kurumların yerine, toplum temelli destek sistemleri geliştirilmeli ve çocukların özgürlüğünden yoksun bırakılması yerine alternatif tedbirler esas alınmalıdır. • Çocuklarla ilgili yasalaşma süreçlerinde, çocuk ve kadın hak temelli çalışan sivil toplum örgütlerinin, baroların, akademinin ve çocukların bizzat kendilerinin görüş ve önerileri dikkate alınmalıdır.

Eşit, güvenli, onarıcı ve kapsayıcı bir toplum tüm çocukların hakkıdır.

Bu hakkı birlikte savunmakta kararlıyız. 160 ÖRGÜT İMZALADI Açıklamada imzası bulunan Demokratik Kitle Örgütleri şu şekilde: 1. 2021 Tüm Emekliler Sendikası Mersin Şube 2. 29 Ekim Kadınları Derneği 3. 3H Hareketi 4.

Adana Çocuk ve Kadın Hakları Derneği 5.

Adana Kadın Danışma ve Sığınma Evi Derneği 6.

Adil Yargılanma Hakkına Erişim Derneği (AYHED) 7.

AltıÜstü Çocuk ve Gençlik Sanat Kolektifi 8.

Anka Üreten Kadın Derneği 9.

Antalya Kadın Danışma Merkezi ve Dayanışma Derneği 10.

Antikapitalist Kadınlar 11.

Aralık Feminist Kolektif 12.

Ata Derneği İzmir 13.

Atakent Mahallesi Kadın Meclisi Küçükçekmece 14.

Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Derneği 15.

Ayvalık Kadın İnisiyatifi 16.

Bağımsız Kadın Derneği 17.

Bakırköy Çocuk Masası Platformu 18.

Başka Bir Okul Mümkün (BBOM) Derneği 19.

Bodrum Kadın Platformu 20.

BoMoVu Sosyal Güçlendirme için Spor ve Beden Hareketi Derneği 21.

Burhaniye Çevre Platformu 22.

Çember Dergi - Çocuk Politikası Dergisi 23.

Ceviz Otizm ve Toplumsal Savunma Derneği 24.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği 25.

Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği 26.

Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği 27.

Çocuğum Haklıyım! 28.

Çocuk Alanında Çalışan Avukatlar Ağı (ÇAÇAv.) 29.

Çocuk Çalışmaları Birimi 30.

Çocuk Hakları Savunucuları Ağı 31.

Çocuk Hakları Savunucuları Derneği - CHILDEF 32.

Çocuk Hakları Zirvesi ve Kalkınma Derneği 33.

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği 34.

Çocuk İşçiliğini İzleme ve Önleme Derneği 35.

Çocuklar İçin Adalet Derneği 36.

Çocuklara Yönelik Ticari Cinsel Sömürüye Son Derneği 37.

Çocuklara Yönelik Ticari Cinsel Sömürüye Son Derneği - ECPAT İzmir Şubesi 38.

Deniz Yıldızı Kadın Dayanışma Derneği 39.

Denizli Otizm Derneği 40.

Derin Yoksulluk Ağı 41.

Dikili Kadın Platformu 42.

Dünya Evimiz Uluslararası Dayanışma Derneği 43.

Edirne Çocuk Hakları Derneği 44.

Edirne Kadın İstihdamı ve Girişimcileri Derneği (KİGDER) 45.

Edirne Kadın Merkezi Dayanışma Derneği (EKAMEDER) 46.

Ege Çağdaş Eğitim Vakfı 47.

Eğitim Sen Genel Merkezi 48.

Eğitim Sen Mersin Şubesi 49.

Ekmek ve Gül 50.

Ekoloji Birliği 51.

Ekoloji Birliği Kadın Meclisi 52.

Eksi 25 Derneği 53.

Engelsiz Erişim Derneği 54.

Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği 55.

Eşit Haklar İçin İzleme Derneği 56.

Eşit Yaşam Derneği 57.

EŞİTİZ-Eşitlik İzleme Kadın Grubu 58.

Ev Hanımları Dayanışma ve Kalkındırma Derneği 59.

Feminist Kadın Çevresi 60.

Fisa Çocuk Hakları Merkezi - Fikir ve Sanat Atölyesi Derneği 61.

FOÇA BARIŞ KADINLARI/Foccai Women For Peace 62.

Gaziantep Demokratik Kadın Platformu 63.

Gaziantep Nar Bilim Kültür ve Sanat Derneği 64.

Güzel Şeyler Derneği 65.

Her Yer Çocuk Derneği 66.

İklim Adaleti Koalisyonu 67.

İlmek Kadın Dayanışması 68.

İnsan Hakları Derneği 69.

İnsan Hakları Gündemi Derneği 70.

İskenderun Kadın Platformu 71.

İzmir Çiğli Kadın Emeğini Değerlendirme Dayanışma ve Kültür Evi Derneği (İzmir ÇEKEV) 72.

İzmir Feminist Kolektif 73.

İzmir İl Fakirlerine Yardım Derneği 74.

İzmir Kadın Dayanışma Derneği 75.

İzmirli Kadın Girişimciler Derneği 76.

KA.DER-Kadın Adayları Destekleme Derneği Ankara Şubesi 77.

KADAV - Kadınlarla Dayanışma Vakfı 78.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu 79.

Kadın Dayanışma Vakfı 80.

Kadın Eğitim ve İstihdam Derneği- KEİD 81.

Kadın Gazeteciler Derneği 82.

Kadın Öz Savunma Akademisi 83.

Kadın Savunma Ağı 84.

Kadın Yazarlar Derneği 85.

Kadının İnsan Hakları Derneği 86.

Katre Kadın Danışma ve Dayanışma Derneği 87.

KaYKeF (Karabel Yöresi Köy Dernekleri Federasyonu) 88.

Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği 89.

Kazdağlı Kadınlar 90.

KESK Amed Kadın Meclisi 91.

Keskesor Amed LGBTİ+ Oluşumu 92.

Keskesor Van LGBTİ+ Oluşumu 93.

KHKlı Platformları Birliği 94.

KİKAP TRABZON Derneği 95.

Kırkayak Kültür Sanat ve Doğa Derneği 96.

Kırklareli Kadın Girişimcileri Derneği (KKGD) 97.

Korev Koruyucu Aile Evlat Edinme Derneği 98.

Körfez Bağımsız Kadın Dayanışması 99.

Körüz Biz Derneği 100.

Koza Kadın Derneği 101.

Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği 102.

Kuşadası Kadın Platformu 103.

Lambdaistanbul 104.

LGBTİ+ Aileleri ve Yakınları Derneği (LİSTAG) 105.

Lotus Kadın Dayanışma Derneği ve Yaşam Derneği 106.

Medya ve Çocuk Hakları Derneği 107.

Mersin Çocuk Hakları Derneği 108.

Mersin Eğitim-Sen 109.

MERSİN TABİP ODASI 110.

Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı 111.

Mor Dayanışma 112.

Muzır Neşriyat 113.

Öğrenci Veli Derneği 114.

Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği 115.

Önemsiyoruz 116.

Oyun Hareketi Derneği 117.

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği 118.

Otizmtv Sosyal Medya Platformu 119.

Polen Kolektif 120.

Rengarenk Umutlar Derneği 121.

Rhosus Eğitim ve Kültür Derneği 122.

Roman Hakları Derneği 123.

Romani Godi 124.

Roots & Shoots Türkiye (Kökler ve Filizler Derneği) 125.

Rosa Kadın Derneği 126.

Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Genel Merkezi 127.

Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası Amed Şubesi 128.

Samandağ Kadın Dayanışma Derneği -Hatay 129.

Sivil Düşler Derneği 130.

Sol Feminist Hareket 131.

Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği 132.

Sosyal İklim Derneği 133.

Sosyoloji Mezunları Derneği 134.

Sporda Adalet ve Haklar için Sahadayız Derneği 135.

Sulukule Gönüllüleri Derneği 136.

Tarlabaşı Toplumunu Destekleme Derneği 137.

Toplum Ruh Sağlığını Geliştirme Derneği (TRSGDer) 138.

Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı 139.

Toplumsal Dayanışma için Psikologlar Derneği (TODAP) 140.

Toplumsal Duyarlılık ve Şiddet Karşıtları Derneği (Duy-der) 141.

Toplumsal Eşitlik Derneği 142.

Türk Kadınlar Birliği Bayraklı Şubesi 143.

Türk Psikologlar Derneği Genel Merkezi 144.

Türk Tabipleri Birliği İnsan Hakları Kolu 145.

Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatristi Derneği 146.

Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı 147.

Türkiye İnsan Hakları Vakfı 148.

Türkiye Psikiyatri Derneği 149.

Turuncu Dernek 150.

Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği 151.

Uçan Süpürge Vakfı 152.

Ulusal Çocuk Hakları Derneği (UDER) 153.

Uluslararası Çocuk Hakları Elçileri Derneği - ICHILD 154.

Uluslararası Göçmen Kadınlar Dayanışma Derneği 155.

Urla Kadın Dayanışma Dernegi olarak (URKAD) 156.

VELİ-DER MERSİN TEMSİLCİLİĞİ 157.

World Human Relief 158.

Yaşamevi Kadın Dayanışma Derneği 159.

Yenifoça Forum 160.

YÖRET Yüksek Öğrenimde Rehberliği Tanıtma ve Rehber Yetiştirme Vakfı