Bursa'nın Son Devdah Ustası Ertuğrul Şengünalp: 680 Yıllık Geleneği Koşarak Yaşatıyor

Bursa'nın Son Devdah Ustası Ertuğrul Şengünalp: 680 Yıllık Geleneği Koşarak Yaşatıyor Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden "Yaşayan İnsan Hazineleri" ödülünü alan Ertuğrul Şengünalp, 680 yıllık devdâhlık geleneğinin Osmanlı'dan günümüze uzanan son temsilcisi olarak Bursa Muradiye'de üretimine devam ediyor.

Mesleğin son temsilcisi Osmangazi ilçesi Muradiye Mahallesi’nde yaşayan 60 yaşındaki usta, çocuk yaşta başladığı ve 53 yıldır aralıksız sürdürdüğü devdâhlık sanatını sürdürüyor. "Bu sanat dev gibi güçlü insanların, dahta koşar gibi sürekli hareket ederek üretim yaptığı bir iştir.

Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil" diyen Şengünalp, geleneksel yöntemiyle her gün kilometrelerce koştuğunu aktarıyor.

Üretim yöntemi ve günlük rutin Şengünalp devdâhlıkla 7 yaşında tanıştı.

İlk günlerini anlatırken, "Boyum tezgâha yetmiyordu.

Altıma gazoz kasaları koyup tahta yerleştirdik.

Babam ‘Hadi oğlum’ dedi ve beni bu sanatın içine soktu" sözlerini paylaşıyor.

Bugün hâlâ aynı tezgâhın başında olan usta, tezgâhta bulunan 24 kancaya bağlanan ipliklerle saatlerce koşuyor.

Yaklaşık 700 gram iplik elde edebilmek için günde en az 6 saat durmaksızın çalışıyor.

İpek işleme ve renklendirme Üretim sadece koşudan ibaret değil: iplikler hafta sonları zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatılıyor.

Şengünalp, "Bu işlemle ipek böceğinin kozasından kalan serisin temizlenir.

Yaklaşık iki saatlik kaynatma sonunda iplik doğal rengine ulaşır" diyerek işlemin ayrıntısını anlatıyor.

Ustanın verdiği bilgiye göre iplik üretiminde yaklaşık %25-30 oranında fire oluyor; daha sonra iplikler 320 farklı renkten oluşan özel bir kartelaya göre boyanıyor. "Üretilen ipek iplikler; halk eğitim merkezleri, olgunlaşma enstitüleri ve el sanatlarıyla uğraşan ustalar tarafından kullanılıyor" ifadesiyle kullanım alanlarını özetliyor.

Bursa'dan Japonya'ya uzanan emek Teknoloji karşısında zorlanan devdâhlık sanatı, Şengünalp’in ürettiği ipliklere yurt dışından talep gelmesini engelleyemedi.

Özellikle Japonya’daki geleneksel çalışmalarda bu ipliklerin kullanıldığını belirten usta, "Japonların ‘İnoye’ adını verdikleri çalışmalarda bizim ipliklerimiz yer alıyor.

Bu, emeğin sınır tanımadığını gösteriyor" diyor.

Ödül ve destek çağrısı Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olarak 12 yıldır çeşitli festival ve fuarlarda Bursa’yı temsil eden Ertuğrul Şengünalp, "Yaşayan İnsan Hazineleri" ödülünü Ankara'da düzenlenen törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı.

Bu anı anlatırken duygulanan usta, "Bu tarif edilemez bir duyguydu.

Ama şunu özellikle söylüyorum: Bu ödülü ben almadım; Bursa aldı.

Bursa ipekçiliği kazandı" dedi.

Devdâhlık sanatının devamı için destek çağrısında bulunan Şengünalp, belediyeler ve kamu kurumlarının yardımına ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, "Ben bıraktığımda bu sanatı sürdürecek kimse yok.

Destek olmazsa 680 yıllık bir miras benimle birlikte yok olacak" diye ekliyor.

Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’a ziyaretleri ve destekleri için teşekkür eden usta, "Bu sanatın yaşaması Bursa için çok önemli.

Beni asıl mutlu eden de bu değerin fark edilmesi" ifadelerini kullandı.

DEVDÂHLIK; HAM İPEĞİN, TAMAMEN İNSAN GÜCÜNE DAYALI YÖNTEMLERLE İPLİĞE DÖNÜŞTÜRÜLDÜĞÜ, BUGÜN DÜNYADA NEREDEYSE KAYBOLMUŞ BİR EL SANATI OLARAK BİLİNİYOR.

ŞENGÜNALP, "BU SANAT DEV GİBİ GÜÇLÜ İNSANLARIN, DAHTA KOŞAR GİBİ SÜREKLİ HAREKET EDEREK ÜRETİM YAPTIĞI BİR İŞTİR.

GÜNDE 15 İLA 20 KİLOMETRE KOŞMADAN İPLİK ÜRETMEK MÜMKÜN DEĞİL" SÖZLERİYLE MESLEĞİN ZORLUĞUNU ANLATIYOR.

GÖKÇİN ÖDÜL/BURSA-İHA