Çılgın projede geri adım atılıyor

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın amiral gemisi projesi Neom'un, yıllardır süren gecikmeler ve bütçe aşımlarının ardından önemli ölçüde küçültülerek yeniden tasarlanması bekleniyor.İngiliz Financial Times gazetesinin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı göre, yaklaşık bir yıldır devam eden kapsamlı inceleme süreci tamamlanmak üzere.Neom'un yönetim kurulu başkanı olan Prens Muhammed'in projeyi artık "çok daha küçük" bir ölçekte tasavvur ettiği belirtiliyor.

Bu yaklaşım, Riyad yönetiminin başlangıçtaki son derece iddialı vizyon, iletişim stratejisi ve inşaatın ilk aşamasında yaşanan sorunları kabul ettiğine işaret ediyor.Kızıldeniz kıyısı boyunca uzanan ve yaklaşık Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan Neom'un merkezinde yer alan fütüristik doğrusal şehir projesi "The Line"ın da radikal biçimde küçültülmesi planlanıyor.

Kaynaklara göre Neom, Veliaht Prens'in Suudi Arabistan'ı yapay zekâ alanında küresel bir oyuncu haline getirme hedefi doğrultusunda veri merkezleri için bir merkez haline gelebilir.MALİ BASKILAR VE TAKVİM SIKIŞIKLIĞIProjede planlanan değişiklikler, Suudi Arabistan'ın son on yıldaki yoğun harcamaların ardından sıkılaşan likidite koşulları ve düşük seyreden petrol fiyatları nedeniyle mali yönetimini yeniden gözden geçirdiği bir döneme denk geliyor.

Ülke aynı zamanda 2030'da düzenlenecek Expo fuarı ve 2034 FIFA Dünya Kupası için yürütülen maliyetli hazırlık süreçlerinde de belirli takvim baskılarıyla karşı karşıya.Neom, 2017'de duyurulduğundan bu yana hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyunda ciddi şüphelerle karşılanmıştı.

Ancak konuya yakın isimler, planlanan değişikliklerin hükümetin mevcut koşullara uyum sağlama kapasitesini gösterdiğini savunuyor.

Kaynaklardan biri, "Bu durum sistemin hedeflerini gerektiğinde ayarlayabildiğini gösteriyor" değerlendirmesinde bulundu.Yıllık inceleme sürecinin bu yılın ilk çeyreği sonunda ya da kısa süre sonra tamamlanması bekleniyor.Neom ise FT'ye yaptığı açıklamada, "Ulusal hedeflerle uyumlu ve uzun vadeli değer yaratan girişimlere öncelik vermek amacıyla projelerimizi aşamalı olarak gözden geçiriyoruz" ifadelerini kullandı.Açıklamada ayrıca, "Nesiller boyu sürecek bir kalkınma vizyonu olarak Neom, stratejik öncelikler, piyasa koşulları ve sürdürülebilir ekonomik etki doğrultusunda ilerlemektedir" denildi.YENİDEN TASARLANIYORNeom kapsamında bugüne kadar birçok mega proje duyurulmuştu.

Bunlar arasında, denizden başlayarak çöl dağlarına doğru 170 kilometre uzanması planlanan "The Line", 2029 Asya Kış Oyunları'na ev sahipliği yapması öngörülen kayak merkezi Trojena ve kıyıdaki lojistik ve sanayi bölgesi Oxagon yer alıyordu.Riyad yönetimi, bugün yaptığı açıklamada, küçültülecek olan Trojena'nın planlandığı gibi Kış Oyunları'na ev sahipliği yapmayacağını duyurdu.Konuya yakın bir kaynak, mimarların halihazırda The Line'ın daha "mütevazı" bir versiyonu üzerinde çalıştığını belirtti.

Yeni tasarımın, son yıllarda inşa edilen mevcut altyapının farklı bir şekilde değerlendirilmesini öngördüğü ifade edildi.

Aynı kaynak, "The Line tamamen farklı bir konsepte dönüşecek.

Mevcut altyapı bambaşka bir şekilde kullanılacak" dedi.VERİ MERKEZLERİ ÖN PLANDAYeni vizyonda Neom'un "endüstriyel" sektörlere, özellikle de veri merkezlerine daha fazla odaklanacağı belirtiliyor.

Kaynaklara göre, veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu su soğutma sistemi için kıyı konumu avantaj sağlayacak."Veri merkezlerinin suyla soğutmaya ihtiyacı var ve burası deniz kıyısında.

Deniz suyu soğutması kullanılabilecek.

Bu nedenle büyük bir veri merkezi üssü olabilir," ifadeleri kullanıldı.Neom ise açıklamasında, Suudi Arabistan'ın veri ve yapay zekâ alanında küresel bir merkez olma hedefi doğrultusunda yatırımcı, ortak ve kiracı çekmeye odaklandığını belirtti.

Projenin dijital altyapı, üç kıtanın kesişim noktasındaki konumu, bol ve uygun maliyetli yenilenebilir enerjiye erişim ile geniş arazi imkânı gibi "doğal avantajlara" sahip olduğu vurgulandı.YÖNETİM DEĞİŞİKLİĞİ VE GÖZDEN GEÇİRME SÜRECİNeom, yıllar boyunca danışmanlık şirketleri, inşaat firmaları ve mimarlar için milyarlarca dolarlık bir proje olarak öne çıkmıştı.

Ancak Kasım 2024'te uzun süredir görevde olan CEO Nadhmi el-Nasr'ın ani ayrılığı sonrası çalışmalar yavaşladı.Yerine atanan Ayman el-Mudayfer, geçtiğimiz yıl proje kapsamı ve önceliklerinin "kapsamlı" biçimde gözden geçirileceğini duyurmuştu.Neom, yaklaşık 1 trilyon dolarlık büyüklüğe sahip Kamu Yatırım Fonu'na (PIF) ait.

Fon aynı zamanda Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından yönetiliyor ve ülkenin ekonomik dönüşüm planlarının merkezinde yer alıyor.

Ancak PIF'in de büyük yatırımlarından getiri sağlama baskısıyla karşı karşıya olduğu ve mega projeler portföyünün genel olarak gözden geçirildiği belirtiliyor.Veliaht Prens, Eylül ayında yaptığı konuşmada, dönüşüm hedeflerini gerçekleştirmekte kararlı olduklarını ifade etmiş, ancak kamu yararı gerektirdiği takdirde projeleri iptal etmekten ya da radikal değişiklikler yapmaktan çekinmeyeceklerini vurgulamıştı.