Cetvelin altında kalan kasaba

İki ülkenin komşuluğunu belirleyen haritalarda hangi tarafın cetveli kuvvetliyse sınır ona göre çizilir.

Cetveline kuvvet harita yapınca coğrafyanın kaderi de değişir.

Kanada’yla ABD’nin komşuluk kaderi bir cetvelin ucunda değişmişti.

Kuzey Amerika’nın Pasifik kıyısında cetvelle çekilmiş bir çizgi, iki yüzyıl boyunca Point Roberts isimli küçük kasabanın günlük yaşamını müşkül duruma soktu.

Kanada-ABD sınırını 49. enleme bağlı olarak bazı su kaynaklarının durumu hariç, neredeyse dümdüz belirleyen harita 1846’da Oregon’da imzalanıp kabul edilmişti. 1100 KİŞİ YAŞIYOR Bir küçük sorun vardı, o vakitler dert edilmedi.

Doğudaki Atlantik Okyanusu’ndan başlayıp batıya doğru 8 bin 900 kilometre uzunluktaki sınırın Pasifik’te biten son noktasında Kanada’ya ait bir çıkıntı kalmıştı, coğrafya icabı, mecburiyetten. 12 kilometrekarelik bir yarımada, cetvelin Amerika tarafındaydı ama Kanada toprağında; bizim Büyükada ve diğer Prenses adalarının toplamı kadar.

Kızılderililerden kalma Tsawwassen yarımadasının en ucunda kalan burada bugün Point Roberts kasabası var, 1100 kişi yaşıyor.

Kasaba ABD’ye ait fakat Kanada gümrüğünden geçilerek girilebiliyor.

Açık denizden Amerikan gemilerinin girip çıkmasında sorun yok, ne var ki bin kişi için düzenli sefer yapılması ekonomik değil.

ABD pasaportlu kasabalılar devletle işleri olursa önce Kanada’ya girip sonra U dönüşü yaparak yukarıdan aşağıya yaklaşık 200 kilometre araç sürmek zorunda, bir de dönüşü var tabii.

Böyle olunca kasaba aslında defacto olarak Kanada’ya bağlı.

Kasaba bayrağı bile Kanada-ABD bayrakları karışımı.

Uluslararası hukuk terimleriyle burası Kanada için enclave-iç parça; ABD için exclave-dışta kalan parça.

Rusya için Kaliningrad böyleydi, Rusya dışında fakat Polonya topraklarında; Batı Berlin de benziyordu, Batı Almanya’ya ait ama Doğu Almanya’yla çevrili.

Point Roberts’ta emlak ucuz olduğundan emekliler, yazlıkçılar, çifte vatandaşların tercihidir; Kanada’dan gelenler ucuz benzin ve alışveriş için uğrar, ABD adresi avantajıyla posta kutusu kiralar.

Onun dışında hayat tekdüze ve sıkıcıdır.

ARKADAŞININ ADINI VERDİ Kanada’nın batısını 1700’lerde keşfedip Britanya Krallığı’na bağlayan George Vancouver’ın bu küçük yarımadaya arkadaşı Amiral Roberts’ın adını vermesi, haritacılığın aristokratlar arasında masa üstü briç partisi gibi yapıldığını gösteriyor.

Haritaya bakan göz toprağın ve insanın toplumsal hafızasını görmez.

Osmanlı’nın Arabistan’daki varlığını parçalayan İngiliz aristokratdiplomat Sör Sykes ile Fransız monşer Picot’nun cetveli de böyleydi.

Trump’ın “Kanada’yı 51. eyalet yapalım” sözleri müthiş tepki görmüştü, ahlakı kendinden menkul başkan susmayı tercih edip dikkatini Panama Kanalı’na, Grönland’a, Gazze’ye, Venezuela’ya dikti.

Trump siyasetine emlakçı gibi devam ediyor, onun için hukuk diye bir şey yok; her yer ona tapuda emlak parseli.

Ama Point Roberts halkı onun gibi düşünmüyor.

Trump’ın yüzde 25 gümrük tarifesinden sonra ekonomisi salt Kanada’yla süren Point Roberts artık Kanadalı olmak istiyor.

BİRLEŞME İÇİN HALKOYLAMASI Point Roberts Ticaret Odası başkanlığı yapmış ve kasabada lider olan Brian Calder adlı siyasetçi Kanada’yla birleşmeyi halk oylamasına sunmayı geçtiğimiz yıl önermişti.

Yukarıdan azar işitmiş olmalı, sonra sustu.

Trump’ın bunca iş arasında öneriyi hafife aldığını düşünenler olduğu gibi, Brian’a “Aman ne yaptın!

Başkan şimdi buraya da asker gönderip örfi idare ilan eder!” diyen de çıktı.

Kendi vatandaşının pasaportla girip çıktığı bu numunelik, biricik Amerikan kasabası Demokratlardan yana, Trump’a yüzde 20 oy verdi.

Açıkçası, Trump hele şu büyük lokmaları bir halletsin, sonra ceketindeki tozu silkeler gibi burayı da halleder diyenleri hafife almamalı.