Merkez vatandaşın varlık ve borcunu açıkladı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), 2025'in üçüncü çeyreğine ilişkin "Finansal Hesaplar Raporu" yayımlandı.Rapora göre, yurt içi yerleşik sektörlerin toplam finansal varlıkları 202 trilyon lira, yükümlülükleri ise 214 trilyon lira düzeyinde gerçekleşti.Türkiye ekonomisinin net finansal pozisyon açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYH) oranı bir önceki döneme göre 1,9 puan azalarak yüzde 20,8 oldu.Sektörlerde gerçekleşen net finansal işlemler incelendiğinde, bir önceki çeyrekte GSYH’nin yüzde 3,2’si ile net borç alan konumunda olan toplam ekonomi, bu çeyrekte GSYH’nin yüzde 0,6’sı oranında net borç veren konumunda bulundu.Yurt içi ekonominin sektörel finansal bilançoları incelendiğinde, toplam ekonominin finansal borçlu pozisyonunda olduğu, hanehalkı ve dünyanın geri kalanının yurt içi diğer sektörlerden alacaklı, finansal olmayan kuruluşlar ve genel yönetimin ise diğer sektörlere borçlu pozisyonda olduğu gözlendi.HANEHALKINDA PARA VE MEVDUAT PAYI YÜZDE 56Hanehalkı finansal varlıkları arasında para ve mevduat kalemi yaklaşık yüzde 56’lık pay ile öne çıkarken, yükümlülüklerin tamamına yakını kredilerden oluştu.Rapora göre, finansal olmayan kuruluşların finansal varlıkları ve yükümlülükleri içinde sırasıyla yüzde 52 ve yüzde 49’luk pay ile hisse senedi ve özkaynaklar kalemleri belirleyici oldu.Tüm sektörlerin borçluluk oranları diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında, Türkiye’de yerleşik sektörlerin toplam borcunun düşük seviyede gerçekleştiği görüldü.Kredi ve borçlanma senetleri niteliğindeki toplam borcun GSYH’ye oranı, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 94 seviyesinde gerçekleşerek önceki çeyreğe göre sınırlı arttı.HANEHALKI VARLIKLARI 25 TRİLYON LİRAHanehalkı finansal varlıkları 2025 yılı üçüncü çeyreklik döneminde bir önceki döneme göre 2 trilyon 473 milyar TL artış göstererek 24 trilyon 942 milyar TL düzeyine yükseldi.İki çeyrek arasındaki artışın 1 trilyon 343 milyar TL’si işlem, 1.130 milyar TL’si ise değerleme kaynaklı oldu.

Para ve mevduatlarda 656 milyar TL, yatırım fonlarında ise 401 milyar TL tutarında işlem kaynaklı artış gerçekleşirken, para ve mevduatlarda kur kaynaklı 217 milyar TL, hisse senedi ve özkaynaklarda fiyat kaynaklı 629 milyar TL değerleme kaydedildi.Hanehalkı yükümlülükleri aynı dönemde bir önceki döneme göre 560 milyar TL artış gösterirken, bu artışın tamamına yakını işlem kaynaklı olarak gerçekleşti.

Sonuç olarak sektörün net finansal pozisyonu, 2025 yılı üçüncü çeyreğinde para ve mevduatlar, hisse senedi ve özkaynaklar, borçlanma senetleri ile sigorta ve emeklilik sözlemlerindeki artış kaynaklı 1 trilyon 912 milyar TL artış gösterdi.Hanehalkı borçluluğuna ilişkin göstergelere bakıldığında; hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı (yüzde 9,7) ve borcun toplam finansal varlıklara oranı (yüzde 22), borcun harcanabilir gelire oranı ise yüzde 22 ile yatay seyrini korudu.