Ankara’da Yeşil Papağanlar: Sert İklimde Hayatta Kalma ve Ekolojik Rekabet

Ankara’da yeşil papağanlar parkları mesken tuttu: Sert iklime rağmen artış sürüyorSon yıllarda Ankara'nın park ve yeşil alanlarında sıklıkla gözlemlenen yeşil papağanlar, yalnızca renkli görüntüler oluşturmakla kalmıyor; aynı zamanda kent ekosisteminde rekabet ve potansiyel baskılar yaratıyor.

Doç.

Dr.

Arzu Gürsoy Ergen, kuşların zümrüt yeşili tüyleri, kanca biçimli kırmızımsı gagaları ve uzun mavimsi-yeşil kuyruklarıyla kolayca ayırt edilebildiğini, erkeklerdeki kırmızı boyun halkasının cinsiyet ayrımında yardımcı olduğunu belirtiyor.Şehir ortamında yerleşme ve sayılardaki artışErgen, yeşil papağanların ana vatanının Afrika, Güney Asya ve bazı Orta Doğu ülkeleri olduğunu ve türün ülkemize özgü olmadığını vurguluyor.

Türün geliş biçimine ilişkin çeşitli rivayetler bulunmakla birlikte, büyük olasılıkla kafes kaçkını bireylerin kent ortamına yerleşmesiyle populasyonun arttığı aktarılıyor: 'Güzel ve dikkat çekici oldukları için beslenmek üzere getirildiler.

Daha sonra bakılamayan ya da kaçan bireyler şehir ortamına yerleşti; başarılı bir yerleşim gösterdikleri için sayıları arttı.' Soğuğa karşı dayanıklılık: Şehir avantajı ve fırsatçı beslenmeErgen, Ankara'daki papağanların sert iklime uyumunu şu unsurlara bağlıyor: şehir ısı adası etkisi, binaların sağladığı korunaklı köşeler ve fırsatçı beslenme alışkanlıkları.

Şehirlerin kırsala göre 1-2 derece daha sıcak olması, trafolara yakın yerler, çatı kenarları ve ağaç kovukları gibi kuytu alanlar papağanların soğukla başa çıkmasını sağlıyor.

Ayrıca kuşların vücut sıcaklığı 40-42 derece aralığında olduğundan hızlı bir metabolizmayı sürdürebilmeleri için şehirde yeterli besin bulabiliyorlar. 'Parklardaki tohumlar, meyveler, yeşillikler ya da çöplerden farklı besinler bularak beslenebiliyorlar; fırsatçı türler' diyor Ergen.Grup hâlinde dolaşmaları ise birbirlerinin vücut ısısını destekleyerek soğuğa karşı ek avantaj sağlıyor.Ekosistem üzerinde rekabet ve üreme başarısıYeşil papağanların ağaç kovuklarını yuva olarak tercih etmesi, ağaçkakan, sığırcık ve baştankara gibi türlerle yuva rekabetine yol açıyor.

Erken yuvalanma eğilimleri, daha elverişli alanları ele geçirmelerine yardımcı oluyor; ayrıca besin tercihleri nedeniyle sincaplarla da rekabet oluşuyor.

Ergen, Ankara'da sert kış koşullarının bir eleme mekanizması gibi işlediğini belirterek, 'Bu soğukta en sağlıklı olan, en iyi beslenebilen ve en iyi yuva bulabilen bireyler hayatta kalabiliyor.

Güçlü olanlar yaşamına devam ettiği için gittikçe daha sağlıklı, daha adaptasyonu yüksek bireyler artıyor; bunun üreme başarılarına da yansıdığını görüyoruz' ifadelerini kullanıyor.İzleme ve olası müdahalelerTarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 2019-2022 dönemi projesinde türün incelendiğini hatırlatan Ergen, öncelikle kapsamlı izleme çalışmalarının yapılması gerektiğini vurguluyor.

İzleme ile populasyon trendleri, diğer türlere baskı düzeyi ve üreme başarıları gibi veriler elde edilecek; bu veriler ışığında müdahale gerekip gerekmediğine karar verilebilecek.

Ergen, Avrupa örneğine dikkat çekerek İngiltere'de bazı parklarda papağanların yoğunluğu nedeniyle yöresel türler ve tarım için sorunlar yaşandığını aktarıyor.

Türkiye'de ise henüz benzer boyutlarda olumsuz etkiler gözlenmiyor, ancak izleme devam ediyor.Doğal habitatı dışına yerleşen türlerin değerlendirilmesinde üç ölçütün esas alındığını belirten Ergen: ekonomik zarar, hastalık riski ve yerli türler üzerindeki baskı.

Bu üç kriter doğrultusunda kararlar oluşturulacak.Vatandaş tanıkları: Kiraz ağaçlarından park hikâyelerineYerel sakinlerin gözlemleri de papağanların kent yaşamındaki varlığını destekliyor.

Kurtuluş Parkı yakınında yaklaşık 40 senedir yaşayan Reyhan Çelik, '5-6 senedir papağanlar bizim bahçemizin yanında kiraz ağaçlarımıza dadanıyorlar.

Günde iki kez geliyorlar; sabah saat 11 ve akşam 17' diye konuşuyor.

Çelik, papağanların torunlar için de ilgi çekici olduğunu, ağaçlardaki kirazları yiyip bıraktıklarını anlatıyor.Bir diğer tanık Mert Sivri ise ailece Kurtuluş'ta yaklaşık 50 senedir yaşadığını söyleyerek, '1999-2000 arasında Atatürk Orman Çiftliği Kavşağı'nda papağan taşıyan bir kamyonun devrilmesiyle birçok parka dağılan sürümüz var' iddiasını aktarıyor. 28 yaşındaki Sivri, '15 senedir parka gelirim, papağanları elinde tutan birini hiç görmedim; biraz yabaniler, evcilleştirilmemişler' diyor.Uzmanlar, Ankara'daki yeşil papağan yoğunluğunun geleceğinin izleme verilerine bağlı olduğunu, ekonomik ve ekolojik etkilerin düzenli izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

YEŞİL PAPAĞANLAR, ŞEHİRLERİN ISI AVANTAJI VE FIRSATÇI BESLENME ALIŞKANLIKLARI SAYESİNDE ANKARA'NIN SERT İKLİM ŞARTLARINDA HAYATTA KALMAYI BAŞARIYOR.