Kırmızının ustasına veda

Valentino Garavani, ardında defilelerden, elbiselerden ve kırmızı halı anlarından çok daha fazlasını bırakarak hayata veda etti.

O, modanın geçici heves­lere teslim olmadan da güçlü olabi­leceğini gösteren bir ustaydı.

Onun dünyasında ihtişam hiçbir zaman gürültülü olmadı, asalet her zaman sakin, ama sarsıcıydı.1932 yılında İtalya’nın Voghera kentinde dünyaya gelen Valenti­no, çocuk yaşta modaya duyduğu tutkuyu çizgilerle kurdu.

Ailesi­nin desteğiyle Paris’e gittiğinde, haute couture’ün disiplinli dün­yasıyla tanıştı. École des Bea­ux-Arts ve Chambre Syndicale de la Couture Parisienne’de aldı­ğı eğitim, onun estetik anlayışını biçimlendirdi: Kusursuz kesim, mutlak oran ve abartıdan arınmış bir ihtişam.

Cristóbal Balenciaga ve Hubert de Givenchy’nin disip­lininden süzülen bir zarafet anla­yışıyla Roma’ya döndü.Paris’te öğrendiği her şey, Ro­ma’ya döndüğünde kendi diline dö­nüşecekti. 1960 yılında Via Con­dotti’de açılan Valentino atölyesi, kısa sürede İtalyan modasının kal­binin attığı adreslerden biri oldu.

Roma aristokrasisi, Hollywood yıl­dızları ve politik figürler bu kapı­dan içeri girmeye başladı.Valentino kadını: Sessiz güç Valentino’nun yarattığı kadın imgesi, asla zamana teslim olma­dı.

Ne aşırı genç, ne de mesafeli… Valentino kadını, bulunduğu or­tamda bağırmadan fark edilen bir güçtü.

Vücudu saran ama asla sık­mayan kalıplar, tenle uyumlu ku­maşlar ve abartıdan uzak süsleme­ler, bu kimliğin temel taşlarıydı.Onun tasarımlarında kadın, el­bisenin taşıyıcısı değil; elbisenin varlık sebebiydi.

Valentino için moda, kadını dönüştürmek değil, onun zaten sahip olduğu asaleti görünür kılmaktı.

Bu nedenle ko­leksiyonları trendlerden bağım­sız ilerledi; çünkü o, zamana değil, zamansızlığa yatırım yaptı.Kraliçeler, First Lady’ler ve Hollywood ünlüleri Valentino’nun müşteri listesi, modern tarihin görsel hafızası gi­biydi.

Jacqueline Kennedy Onas­sis, eşi Başkan John F.

Kenned­y’nin suikastından sonra giydiği sade ama çarpıcı siyah Valentino elbiseleyle yasın bile zarafetle ta­şınabileceğini gösterdi.

Yine Jac­kie Kennedy, Aristotle Onassis ile evliliğinde de Valentino tercih ede­rek tasarımcıyı moda tarihinin en sembolik anlarından birine taşıdı.Hollywood’da ise Valenti­no’nun adı adeta bir güven damga­sıydı.

Elizabeth Taylor’ın teatral ihtişamı, Audrey Hepburn’ün sa­de şıklığı ve Sophia Loren’in güçlü feminenliği, Valentino’nun tasa­rımlarında farklı ama uyumlu bi­çimlerde vücut buldu.

Yıllar son­ra Julia Roberts, Oscar gecesinde giydiği Valentino elbiseyle moda­nın sessiz ama kesin bir manifesto sunacağını kim bilebilirdi?Bir renkten fazlası: Valentino kırmızısı Valentino’yu diğer tüm tasa­rımcılardan ayıran en güçlü im­zalardan biri, hiç kuşkusuz Va­lentino kırmızısı oldu.

Valenti­no’nun kırmızıyla kurduğu bağın kökeni, gençlik yıllarında Barse­lona’da izlediği bir opera gecesi­ne dayanır.

Sahnedeki kadınların giydiği kırmızı tonlarının yarat­tığı etki, Valentino’nun zihninde silinmez bir iz bırakır.

Tasarımcı kırmızıyı “hayata duyulan sevin­cin ve İtalyan ruhunun en saf ha­li” olarak tanımlar.Valentino kırmızısı ne tama­men ateşli, ne de mesafelidir.

İçinde sıcaklık kadar denge var­dır.

Tasarımcı için kırmızı, dra­matik bir jest değil; kontrollü bir tutkuydu.

Bu yüzden kırmızı bir Valentino elbisesi, hiçbir zaman karmaşık olmazdı.

Kesim sadele­şir, detaylar geri çekilir; renk baş­role geçerdi.

Moda tarihinde na­diren bir renk, bir isimle bu kadar özdeşleşir.

Valentino kırmızısı, yalnızca bir ton değil; bir imza, bir hafıza ve bir çağrışım oldu.Valentino, kırmızıya saplantı­lı bir tasarımcı değildi.

Hatta kari­yerinin en radikal anlarından biri, neredeyse renkten tamamen arın­dırılmış koleksiyonlarıydı.

Beyaz, fildişi, kemik ve ten tonlarından oluşan bu çalışmalar, onun esas meselesinin renk değil, oran, yapı ve siluet olduğunu açıkça göster­di.

Kırmızı bir imzaydı ama imza, metnin kendisi değildi.Valentino, kariyerinin hiçbir döneminde hızın cazibesine ka­pılmadı.

Moda endüstrisi gide­rek daha hızlı, daha tüketilebilir ve daha gürültülü hale gelirken, o yavaşlığı savundu.

Haute couture onun için bir lüks değil, bir sorum­luluktu.

El işçiliği, sabır ve ustalık olmadan yapılan hiçbir şeyi ger­çek moda olarak görmedi. 2008 yı­lında podyumlara veda ettiğinde, bu bir geri çekilme değil; bilinç­li bir kapanıştı.

Alkışlar, yalnızca bir kariyere değil; bir duruşa geldi.

Valen­tino, mo­danın bir endüstri ol­madan önce bir kültür oldu­ğunu hatırlatan son büyük usta­lardan biriydi.Zamana iz bırakan tasarımcı Valentino Garava­ni’nin ardında yalnızca koleksiyon arşivleri ya da vitrinleri kalmadı.

O, modaya bakma biçimi­mizi değiştirdi.

Sessizli­ğin de güçlü olabileceğini, zarafetin zamana direne­bileceğini ve bir rengin bir hayata eşlik edebileceğini gösterdi.Bugün Valentino’nun ar­dından konuşurken, aslında şunu kabul etmeliyiz: Bazı ta­sarımcılar sezonları tanımlar, bazıları ise çağları.

Valentino Garavani, kırmızının içinden geçerek zamana iz bırakanlar­dan biriydi.

Moda dünyası on­suz devam edecek belki, ama artık biraz daha sessiz, biraz daha eksik… Ve kesinlikle daha az kırmızı.