Karavelioğlu: AB’nin orta segment makine talebine cevap verebilmeliyiz

Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Kutlu KARAVELİOĞLUMakine imalat sanayi konsolide verilerine göre, 2025 yılı Ocak-E­kim döneminde serbest bölgeler dâhil toplam makine ihracatı, ge­çen yılın aynı dönemine göre yüz­de 0.8 artışla 23.6 milyar dolara ulaştı.

Kilogram başına ortala­ma ihracat fiyatı ise 8.1 dolar ile rekor seviyeye yükseldi.Yıllık­landırılmış verilere göre serbest bölgeler dâhil ihracat 28.3 milyar dolar olurken, aynı dönemde ma­kine ithalatı 45 milyar dolar ola­rak gerçekleşti.

Ekim ayında tür­bin, turbojet, hidrolik silindirler ile inşaat ve madencilik makine­lerinde aylık bazda en yüksek ar­tışlar görülürken, kâğıt ve mat­baacılık makineleri ile yıkama ve kurutma makinelerinde belirgin düşüşler kaydedildi.Çin’in orantısız imalat gücü AB’yi sıkıştırıyorMakine ihracatı açısından baktığımızda Avrupa Birliği’n­de açıklanan yeni sipariş ve sev­kiyat verileri; bölgedeki makine imalatçılarının yapısal bir yavaş­lamaya girdiğini gösteriyor.

Yılı dalgalı geçiren ve Eylül itibarıyla siparişlerde yıllık yüzde 19 kayıp yaşayan Alman makine sanayi­inde kapasite kullanımının son 5 yılın en düşük seviyesine inmesi, daralmanın konjonktürel olma­dığını, rekabetçilikte yeni bir aşa­maya geçildiğini gösteriyor.

İşten çıkarmaları artırıp, kıtanın mü­hendislik yetkinliğini orta vade­de aşındırarak AB’nin hızlı topar­lanma umudunu azaltan bu ve­rilerde, zayıf talep kadar maliyet baskısının da rolü büyük.Çin'in ölçek, standardizas­yon ve modüler üretim avantaj­ları nedeniyle rekabet artık tekil ürün bazında değil, üretim eko­sisteminin bütününde yaşanıyor.

Elektrikli araçlarda yürütülen sübvansiyon soruşturmasının ardından AB’de üretim ve satış­ların hızlanması ve Çin’in pazar payının yüzde 25’ten yüzde 17’ye hızla gerilemesi, Avrupa’nın stra­tejik öncelik gördüğü segment­lerde rekabeti politika araçlarıy­la kendi lehine çevirebildiğinin bir örneği.Süregelen mevzuat hazırlıkla­rı, teknoloji ekosisteminin omur­gasını teşkil eden makine ve sis­tem mühendisliği sektörünün de aynı kararlılıkla korunacağını gösteriyor.

Sektörün geleceğini sadece mekaniğin değil, yazılım ve dijital mimarinin belirleyece­ği, dönüşemeyen, ürünleri, atık­ları ve hatta hizmetleri mevzuat­la uyumlanmayan imalatçıların büyük pazarlardan başlayarak değer zincirinin dışına itileceği çok açık.

Çin’in orta segmentte­ki ilerleyişinin Avrupa’yı yüksek teknolojili ürünlere sıkıştırması ise hacimsel büyüme yerine niş segmentlere yönelimi artırarak sanayi yapısında daralmayı hız­landıran bir paradoks.Oluşacak boşluğu Türkiye doldurmalıRekabetçiliğin Avrupa’yı mü­hendislikte daha niş alanlara it­tiği bu dönemde, orta segmentte oluşan boşluğu Türkiye’nin dol­durması gerekiyor.

Türkiye, Av­rupa sanayisinin doğal uzantısı konumunda.

Gümrük Birliği’y­le başlayan entegrasyon uzunca bir süredir mühendislik, teknolo­ji ve sürdürülebilirlik düzlemin­de ilerliyor.Aramızdaki yakınlık sadece coğrafî değil; beklentiler, kalite anlayışı ve üretim kültü­rü ile de ilgili.

Avrupa’da iş gücü­nün hizmet sektörlerine kaydığı ve sanayi kimliğinin tartışılır ha­le geldiği bu süreçte, Türkiye’nin orta segmentteki talep dalgalan­malarına daha hızlı yanıt vere­bilmesi kritik önem taşıyor.

AB makine imalat ve otomotiv sektö­rünün savunma sanayiine mey­letmesi de ayrı bir pencere.Bu yılın ilk 10 ayında AB’nin büyük makine imalatçısı ülke­lerine gerçekleştirilen iki basa­maklı ihracat artışları, her iki tarafın da bu ihtiyacın farkında olduğunun önemli bir işareti.

Si­pariş çeşitliliğine daima uyum sağlamış, çevik ve dayanıklı üre­tim yapımız doğru tedbirlerle güçlendirildiğinde taraflar, sade­ce bugünün değil geleceğin talep­lerine de cevap verecek müşte­rek bir ekosistemi pazarlar hale gelecek.

Son beş yıldır çabaladığı düşük donanımlı makineler üret­me ya da ‘sade (frugal) konsept’ teşebbüslerinde istediğini elde edemeyen AB; giderek sıkışmak­ta olduğu ileri teknolojili maki­neler evreninde Türkiye’nin ka­biliyetleri ile nefes alabilecek.Eximbank’ın rekabetçi faiz açılımını bekliyoruzÖte yandan, Avrupa’daki dö­nüşüm Türkiye için yeni bir fır­sat alanı yaratsa da yurt içindeki göstergelerin bu sürecin kendi­liğinden avantaja dönüşmeyece­ğini açıkça ortaya koyuyor. 2024 yılında yüzde 9’a kadar daralan makine üretimi, 2025’te yüzde 5’e yakın düştü.

Sene boyunca ta­rihi ortalamalarının hayli altında seyreden kapasite kullanım ora­nının nihayet Ekim’de yüzde 63’e kadar gerilemesi; sektörün çok yönlü baskılar altında güç kaybı­nın sürdüğünü gösteriyor.Türkiye’nin katma değeri ve yerlilik oranı en yüksek sınai ürünü olan makinelerin, dezenf­lasyonist politikalardan en yük­sek seviyede etkilenmesi doğal.

OECD verilerine göre üretim ma­liyetleri içinde ithalata dayalı bi­leşenleri yüzde 25 seviyesinde olan sektör, ucuz döviz ve itha­lat avantajından hiçbir surette yararlanamadığı gibi son yıllar­da üretiminin yüzde 59’unu ihraç ederek, yani gelirlerinin önemli kısmını döviz cinsinden sağlaya­rak yakaladığı büyüme patikasın­dan da hızla uzaklaşıyor.Ana pa­zardaki hareketlenme; asgariye inmiş ölçeklerimizi yeniden bü­yütmek için fırsat olarak ufukta belirmişken, Eximbank’ın yatı­rım malı ihracatına mahsus alı­cı kredilerine verileceği açıkla­nan faiz desteğinin hayata geç­mesini sabırsızlıkla bekliyoruz.

Müşterinin finansmanı, rakiple­rimizin çok etkili çözümler geliş­tirdiği ama bizim zaafımız olan bir alandı; bu destekle makine ve diğer yatırım mallarının ihraca­tı kolaylaşırken, müteahhitleri­mizin yurt dışı projelerinde yerli malını öncelemeleri için önemli bir gerekçe de oluşacak.