Isınmak için plastik yakılıyor: Bilinen risklere rağmen devam eden tehlike

Plastik, ortaya çıktığı ilk yıllarda adeta bir mucize olarak görülüyordu.

Düşük maliyetle üretilebilmesi, dayanıklı yapısı ve çok yönlü kullanımı sayesinde modern dünyanın şekillenmesinde önemli bir rol oynadı.

Örneğin 19. yüzyılda kullanılan selüloit, fildişi ve kaplumbağa kabuğu gibi pahalı ve sınırlı malzemelere uygun fiyatlı bir alternatif sunarak birçok ürünü daha geniş kitleler için erişilebilir hâle getirdi.

Onu takip eden Bakalit ise tüketim kültürünün yaygınlaşmasına ve bugün alışık olduğumuz tek kullanımlık plastik ürünlerin önünü açtı.Plastiğin bedeli ağırlaşıyorAncak zamanla plastiğin çözdüğü sorunlar kadar yeni problemler de yarattığı anlaşıldı.

Plastik üretimi sırasında ortaya çıkan yüksek miktardaki sera gazı, küresel ısınmayı ve buna bağlı çevresel etkileri artırıyor.

Kullanım ömrünü tamamlayan plastik ürünler ise okyanus kirliliğine yol açıyor ve insan sağlığı için risk oluşturan mikroplastiklerin yayılmasına neden oluyor.

Geri dönüşüm teknolojilerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da, gerçekte üretilen plastiğin büyük bir bölümü güvenli şekilde yeniden kullanılamıyor.Plastik atıklar yakıt olarak kullanılıyor2026 yılında Avustralya’daki Curtin Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma, özellikle Küresel Güney ülkelerinde plastik atıkların yakıt olarak yakılmasının sanılandan çok daha yaygın olduğunu ortaya koydu.

Araştırmanın başındaki isim Dr.

Bishal Bharadwaj, Phys.org’a yaptığı açıklamada, insanların temel ev ihtiyaçlarını karşılamak için poşetlerden ambalajlara, şişelerden plastik kaplara kadar pek çok atığı yaktığını belirtti.Çalışmaya katılan 998 kişinin yaklaşık üçte biri bu uygulamanın varlığından haberdar olduğunu söylerken, neredeyse yarısı plastik yakmanın ocaklarda yaygın bir yöntem olduğunu kabul etti.

Bu veriler, sorunun boyutunu net biçimde gözler önüne seriyor.Plastik yakmanın sağlık üzerindeki etkileriPlastik atıkların kolayca tutuşması ve dünyada büyük miktarda plastik çöp bulunması (2024 tarihli bir araştırmaya göre yaklaşık 52 milyon metrik ton) bu yöntemi cazip kılıyor.

Ancak plastik yakmanın ciddi sağlık riskleri var.

Bu süreçte açığa çıkan toksik maddeler, insan sağlığı üzerinde yıkıcı etkilere yol açabiliyor.

Özellikle dioksinler; sinir sistemi ve solunum yollarına zarar verebiliyor, hatta kansere neden olabiliyor.

Ayrıca cilt lezyonları, astım, amfizem ve bağışıklık sistemi bozuklukları da plastik yakımıyla ilişkilendirilen sorunlar arasında yer alıyor.Riskler biliniyor ama çözüm yokAraştırmaya katılan kişiler, Latin Amerika’dan Afrika ve Asya’ya uzanan 26 farklı ülkeden geliyor.

İlginç olan ise katılımcıların büyük bölümünün risklerin farkında olması.

Katılımcıların yüzde 62’si, plastik yakmanın son derece zehirli gazlar ürettiğini ve havayı kirlettiğini düşünüyor.

Benzer bir oran, bu yan ürünlerin tüketilen gıda ve suyu da zehirlediğine inanıyor.Sorunun kaynağı: altyapı ve eşitsizlikAraştırma, plastik yakımının özellikle atık yönetim sistemlerine erişimi olmayan, yoksullukla mücadele eden ya da temiz enerji kaynaklarından faydalanamayan hanelerde daha yaygın olduğunu ortaya koyuyor.

Bu durum, sorunun yalnızca bilinç eksikliğinden değil; eşitsizlik, plansız kentleşme ve yetersiz altyapı gibi yapısal problemlerden kaynaklandığını gösteriyor.

Geri dönüştürülmüş malzemelerle üretilen sürdürülebilir teknolojiler önemli bir adım olsa da, plastik krizinin çözümü için çok daha kapsamlı politikalara ihtiyaç duyuluyor.