Bağdat’ta düğüm çözülmüyor: ‘Koordinasyon çerçevesi’ toplanıyor

Irak’ta başbakanlık düğümü çözülemedi.

İmar ve Kalkınma Koalisyonu Başkanı Muhammed Şiya Sudani’nin başbakanlık yarışından çekilerek Hukuk Devleti Koalisyonu Lideri Nuri el-Maliki lehine adaylıktan vazgeçmesi, Koordinasyon Çerçevesi içindeki rekabeti sona erdirmedi.

Maliki ismi öne çıksa da Şii blok içinde tam uzlaşı sağlanabilmiş değil.

Sudani’nin çekilme kararının ardından Koordinasyon Çerçevesi içinde başbakan adayının netleştirilmesi için temaslar hızlandı.

Ancak Hikmet Hareketi ile Asaib Ehl el-Hak’ın Maliki’nin adaylığına ilişkin tutumlarını netleştirmemesi, sürecin tıkanmasına yol açtı.

BEDİR ÖRGÜTÜ EV SAHİBİ OLACAK Bedir Örgütü yöneticilerinden Ebu Misak el-Mesari, Koordinasyon Çerçevesi bileşenlerinin büyük bölümünün Maliki ismi üzerinde mutabık olduğunu, ancak Hikmet Hareketi ve Asaib Ehl el-Hak’ın çekincelerinin sürdüğünü açıkladı.

Mesari, söz konusu çekincelerin Maliki’nin şahsına yönelik olmadığını, bu iki yapının daha fazla açıklama beklediğini belirtti.

Koordinasyon Çerçevesi’nin, başbakan adaylığını görüşmek üzere pazartesi günü (19 Ocak) Bedir Örgütü Genel Sekreteri Hadi el-Amiri’nin evinde toplanmasının planlandığı, gerekli görülmesi halinde toplantı tarihinin öne çekilebileceği ifade edildi.

SANDALYE SAYILARI BELİRLEYİCİ Kasım ayında yapılan Irak parlamento seçimlerinde Asaib Ehl el-Hak 28 sandalye elde ederken, Ammar el-Hekim liderliğindeki Ulusal Devlet Güçleri Koalisyonu 18 sandalye kazandı.

Koordinasyon Çerçevesi’nin toplamda 180’in üzerinde sandalyeye sahip olmasına rağmen, başbakanlık konusunda uzlaşı sağlanamaması dikkat çekiyor.

Hikmet Hareketi Genel Heyeti üyesi Ahmed el-İsavi, başbakan adayının henüz kesinleşmediğini belirterek, sürecin cumhurbaşkanlığı makamının belirlenmesiyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

İsavi, adayın hem içerde hem dışarda kabul edilebilir bir isim olması gerektiğini vurguladı. ‘MÜDAHALE EDİLMEYECEK’ Koordinasyon Çerçevesi, başbakan adaylığı konusundaki anlaşmazlığı aşmak amacıyla en üst Necef merkezli Şii dini merciiye de başvurmuştu.

Ancak Ebu Misak el-Mesari, Abdülhadi el-Hekim aracılığıyla yöneltilen soruya verilen yanıtın “müdahale edilmemesi” yönünde olduğunu aktardı.

Dini mercinin bu tutumu, kararın tamamen siyasi aktörlere bırakıldığı şeklinde yorumlandı. 2014 yılında değişimi sağlamak amacıyla Nuri el-Maliki’nin üçüncü kez başbakan olmasının engellendiği hatırlatılırken, bu kez mercinin sürece doğrudan yön vermekten kaçındığı görülüyor.

SÜREÇ NEDEN TIKANDI?

Siyasi kaynaklar, başbakanlık düğümünün yalnızca isim tartışmasından kaynaklanmadığına dikkat çekiyor.

Cumhurbaşkanlığı makamının henüz netleşmemesi, Şii blok içindeki güç paylaşımı ve yeni dönemde izlenecek siyasi çizgiye ilişkin belirsizlikler, hükûmet kurma sürecini zorlaştırıyor.

Seçimlerin ardından oluşan “istikrar” beklentisine rağmen, Koordinasyon Çerçevesi içindeki rekabetin sertleşmesi, Bağdat’ta uzun sürebilecek pazarlıkların habercisi olarak değerlendiriliyor.

Sudani’nin çekilmesiyle birlikte Maliki ismi öne çıksa da başbakanlık için nihai kararın kısa vadede netleşmesi beklenmiyor.

KOORDİNASYON ÇERÇEVESİ NEDİR?

Koordinasyon Çerçevesi, Irak’ta ağırlıklı olarak Şii siyasi partiler ve bu partilerle bağlantılı yapıların oluşturduğu bir siyasi blok olarak öne çıkıyor.

Ancak bu yapı, klasik anlamda bir seçim ittifakı değil.

Seçimlere tek listeyle girmeyen Koordinasyon Çerçevesi, daha çok seçim sonrasında hükûmetin kurulması, başbakan adayının belirlenmesi ve Meclis’te ortak tutum alınması amacıyla oluşturulmuş bir koordinasyon mekanizması olarak işlev görüyor.

Koordinasyon Çerçevesi içinde, eski başbakan Nuri el-Maliki’nin liderliğindeki Hukuk Devleti Koalisyonu, Haşdi Şabi içindeki etkisiyle bilinen Fetih İttifakı ve Bedir Örgütü, silahlı yapısıyla öne çıkan Asaib Ehl el-Hak, daha ılımlı bir siyasi çizgi izleyen Hikmet Hareketi ile diğer Şii gruplar yer alıyor.

Bu gruplar seçimlerde ayrı listelerle yarışmalarına rağmen, parlamentoda birlikte hareket ederek Şii blok içindeki ağırlıklarını korumayı hedefliyor.

Yapının temel amacı, başbakanlık başta olmak üzere kilit devlet makamlarında Şii gruplar arasında uzlaşı sağlamak.

Ancak Koordinasyon Çerçevesi bağlayıcı bir ittifak yapısına sahip olmadığı için, her grup kendi siyasi önceliklerini koruyor.

Bu durum, başbakan adayının belirlenmesi gibi kritik süreçlerde görüş ayrılıklarının ortaya çıkmasına ve hükûmet kurma sürecinin uzamasına yol açıyor.