Türkiye'nin 2025 yılında faize ödediği parayla neler yapılabilirdi? Havaalanları, hastaneler, konutlar...

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı Aralık 2025 Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşme Raporu, gelir-gider dengesinde faiz harcamalarının belirleyici rol oynadığını ortaya koydu.

Merkezi yönetim bütçesi 2025 yılında 1 trilyon 799,1 milyar TL açık verdi.

Bir önceki yıl bütçe açığı 2,1 trilyon TL seviyesinde gerçekleşmişti.

GELİR-GİDER DENGESİ BOZULDU Ocak–aralık dönemini kapsayan verilere göre, bütçe giderleri 14 trilyon 634,6 milyar TL 'ye ulaşırken, bütçe gelirleri 12 trilyon 835,5 milyar TL 'de kaldı.

Artan faiz harcamaları, bütçe dengesinin açık vermesinde belirleyici unsur olarak öne çıktı.

FAİZ GİDERLERİ REKORU KIRDI Rapora göre, 2025 yılı genelinde faiz giderleri 2 trilyon 54,4 milyar TL 'ye yükseldi.

Bu rakam geçen yıla göre yüzde 61,7 oranında artış anlamına geliyor.

Faiz hariç bütçe giderleri ise 12 trilyon 580,2 milyar TL oldu. 2024 yılında faiz dışı açık veren bütçe, 2025'te 255,3 milyar TL faiz dışı fazla verdi.

Ancak faiz giderlerindeki hızlı artış, toplam bütçe dengesinin açıkta kalmasına neden oldu.

ARALIK AYINDA AÇIK ARTTI Aralık 2025'te merkezi yönetim bütçesi 528,1 milyar TL açık verdi.

Aynı ayda bütçe giderleri 1 trilyon 792 milyar TL , bütçe gelirleri ise 1 trilyon 263,9 milyar TL olarak gerçekleşti.

Aralık ayında faiz harcamaları 116,7 milyar TL olarak kaydedilirken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 55 artış yaşandı.

Aynı dönemde faiz dışı açık 411,5 milyar TL oldu.

VERGİ GELİRLERİ VE HARCAMA KALEMLERİ 2025 yılında vergi gelirleri 11 trilyon 49,5 milyar TL 'ye yükseldi.

Gelirler içinde en yüksek payı gelir vergisi ve dolaylı vergiler aldı.

Harcamalar tarafında ise cari transferler, personel giderleri ve faiz ödemeleri öne çıkan kalemler oldu.

FAİZE ÖDENEN PARAYLA NELER YAPILABİLİRDİ? 2025 yılında faize ödenen 2 trilyon 54,4 milyar TL 'lik tutar, 2025 yılı dolar/TL ortalaması olan 39,22 seviyesine göre 52,6 milyar dolar a denk geliyor.

Bu rakam üzerinden karşılaştırmalı bir hesaplama yapıldığında ortaya çarpıcı sonuçlar çıkıyor. 2013 yılında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı olarak görev yapan Binali Yıldırım , Marmaray'ın açılışından önce verdiği röportajda projenin 8 milyar TL tuttuğunu belirtmişti.

O dönem dolar/TL kuru 1,8 seviyesindeydi, yani maliyet dolar bazında 4,4 milyar dolar a denk geliyordu.

Bu hesaba göre, 2025'te faize ödenen parayla 12 adet Marmaray projesi sıfırdan yapılabilirdi .

Yapım maliyeti 1,5 milyar dolar seviyesinde olduğu tahmin edilen 2 bin 682 yatak kapasiteli Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nden ise 35 adet inşa edilebilirdi.

Yapım maliyeti 2009 yılında 6,9 milyar dolar olarak tahmin edilen, ancak projenin tamamlandığı 2019 tarihinde 13,6 milyar dolar harcanan Osmangazi Köprüsü'nden de 4 adet yapılabilecek seviyede bir kaynak faize gitti.

HATAY İÇİN TOPLANAN YARDIMIN 505 KATI 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve resmi kaynaklara göre 23 bin 453 yurttaşın hayatını kaybettiği, 30 bin 762 yurttaşın yaralandığı depremde en büyük hasarı alan illerden biri Hatay oldu.

İlin yeniden inşası için yapılan yardım ve yatırımların toplam tutarı 4 milyar 90 milyon 723 bin liraya ulaştı.

Yapılan yardımların dolar karşılığı 104 milyon 301 bin 963 dolar .

Karşılaştırmalı bir hesaplama yapıldığında, 2025'te faize ödenen miktarla Hatay için toplanan miktarın tam 505 katı kaynak ilin yeniden inşası için sağlanabilirdi.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından 6 Şubat depremlerinin ekonomik etkileri hakkında yapılan araştırmaya göre tüm illerde ortaya çıkan konut hasarı 57 milyar dolar olarak ifade edilmişti.

Bu da tüm konutlarının tekrar inşası ve güçlendirilmesi için gereken paranın neredeyse tamamının 1 yıllık faize gittiğini ortaya koydu. 'YÜZYILIN KONUT PROJESİ'NE 688 BİN EK KONUT AKP iktidarı tarafından ' Yüzyılın Konut Projesi ' olarak nitelendirilen 500 bin sosyal konut projesinin toplam maliyeti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Yapacağımız bu proje, 1,5 trilyon liralık bir projedir şeklinde açıklanmıştı.

Projenin toplam maliyeti dolar bazında 38 milyar 245 milyon 792 bin 962 dolar olarak hesaplanıyor.

Faize ödenen parayla benzer nitelikte 688 bin 235 konut inşa edilebilirdi. 20 YILLIK ÖZELLEŞTİRMELERE DENK GELDİ 52,6 milyar dolarlık faiz ödemesi, AKP döneminde satılması tartışmalara neden olan pek çok stratejik kuruluşun toplam özelleştirme bedeliyle neredeyse eşdeğer.

TEKEL İçki Fabrikaları ve Tesisleri, İzmit SEKA Fabrikası, ASELSAN, ERDEMİR (Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları), TÜPRAŞ (Türkiye Petrol Rafinerileri), PETKİM (Petrokimya Holding) ve İSDEMİR (İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları) gibi pek çok fabrika ve üretim tesisleriyle birlikte çeşitli şirket ve enerji dağıtım firmasının da içinde olduğu yüzlerce özelleştirme yapıldı. 2002'den 2022'ye değin yapılan özelleştirmelerin toplam büyüklüğü 63 milyar dolar olarak belirtilmişti. 2025 yılında yapılan faiz ödemesinin AKP iktidarının 20 yılda satılan yüzlerce şirketten elde edilen paraya neredeyse eşit olması dikkat çekti.