Gazze'de ateşkesin ikinci aşaması: Anlaşmazlıklar, koşullar ve sahadaki sınamalar

Filistinli Araştırmacı Yazar Dr.

Mahmoud Alrantisi, Gazze'de ateşkes sürecinin ikinci aşamasının nasıl şekilleneceğini AA Analiz için kaleme aldı.***ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un 14 Ocak akşamı Gazze'deki ateşkesin ikinci aşamasının başladığını duyurmasından sadece birkaç saat sonra, İsrail 15 Ocak günü Gazze'de 11 Filistinliyi öldürdü.

İsrail'in, ilk aşaması Ekim 2025'te başlayan ateşkes anlaşmasını bin 244'ten fazla kez ihlal ettiği, bu ihlallerin belgelendiği ve söz konusu süreçte bin 459 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 200'den fazla kişinin ise yaralandığı biliniyor.Witkoff'un açıklaması, Kahire'de Filistinli gruplarla yapılan birkaç toplantının ardından Gazze Şeridi'ni yönetecek Filistin teknokratik komitesi üzerinde anlaşmaya varılmasının ardından geldi.

Arabulucular (Mısır, Katar ve Türkiye) tarafından yapılan açıklamada, Filistin Yönetimi'nin eski bakan yardımcısı Dr.

Ali Abdel Hamid Shaath'ın başkanlık ettiği 15 üyeden oluşan Filistin teknokratik komitesinin oluşumunun tamamlanması memnuniyetle karşılandı.

Ancak bu yönetim, Trump liderliğindeki Barış Konseyi'nin yeni yüksek temsilcisi olarak atanan, eski Birleşmiş Milletler (BM) Orta Doğu Barış Süreci Temsilcisi ve eski Bulgaristan Dışişleri Bakanı Nikolay Miladonov'un temsil edeceği Barış Konseyi'ne bağlı olacak.Belki de dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ateşkesin ikinci aşamasının başlamasının duyurulmasının, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun şartı olan Filistin direnişinin silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasına geçmek için bir koşul olarak kabul etmeden yapılmasıdır.

Arabulucular, ateşkesin ikinci aşamasının İsrail hükümetinin ruh haline veya tek taraflı silahsızlanma yorumuna bağlı olmaması için baskı yapmada önemli bir rol oynadılar.Teknokratik komiteFilistinliler, Gazze'yi yönetecek teknokratik komiteyi, olağanüstü koşullar altında kendilerine dayatıldığı için ideal bulmuyorlar.

Bu komite, İsrail'in Gazze'de halkın iradesine dayanmayan yönetim modellerini zorla dayatma girişimlerinin başarısız olduğunu gösteren somut bir örnektir.Bununla birlikte, Gazze Şeridi'ni yönetecek Filistin teknokratik komitesinin kurulması, İsrail tarafından defalarca reddedildi.

Netanyahu, çeşitli bahanelerle bu komitenin oluşumunu onaylamayı reddetti, ancak asıl nedeni ateşkesin ikinci aşamasına geçişi engellemekti.

İkinci aşamaya geçiş, ateşkesi istikrara kavuşturma şansını artırıyor ve İsrail'in Gazze Şeridi'nde askeri ve güvenlik operasyonları yürütme özgürlüğünü kısıtlıyor.İsrail'in Filistinli teknokratik hükümeti reddetmesinin arkasında başka nedenler de var.

Bu nedenlerden ilki Netanyahu'nun iktidar koalisyonu içindeki hesaplarıyla ilgili, çünkü iktidar koalisyonundaki ortakları Gazze'den çekilmenin veya herhangi bir Filistin siyasi varlığının tanınmasının, bu varlık bağımsız şahsiyetlerden oluşsa bile, bir yenilgi olduğunu düşünüyor.

İkincisi, Netanyahu'nun ideolojisi, Filistin halkına hizmet eden herhangi bir tanınmış Filistin varlığının fikriyle bağdaşmıyor ve bu nedenle Gazze'deki trajik durumun çözülmeden kalmasını, bir çözümden ziyade kriz yönetimiyle devam edilmesini istiyor.

Netanyahu bu nedenle, dünyanın Gazze'de ortak olarak muhatap alabileceği herhangi bir Filistin organının kurulmasını engellemek için çalıştı, ancak sonunda Trump'ın baskısına boyun eğmiş görünüyor.Buna karşılık Hamas, çeşitli teknokratik komite biçimlerini kabul etmekte büyük esneklik gösterdi ve bazı adaylara ilişkin çekincelerine rağmen, üyelik için önerilen birçok adayı kabul etmekte esnek davrandı.

Ancak Hamas ve Filistinli gruplar, bu komitenin kurulmasının ve çalışmalarının başlamasının, ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması, ateşkesin istikrara kavuşması, dolayısıyla Gazze Şeridi'ndeki insani koşulların iyileştirilmesi ve yeniden inşa sürecinin başlaması için önemli bir adım olduğunun farkındaydı.Ateşkesin ikinci aşaması konusunda anlaşmazlıklarWitkoff, ateşkesin ikinci aşamasının Gazze'de "Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi" adı altında geçici bir teknokratik Filistin yönetiminin kurulmasına dayandığını ve kapsamlı yeniden inşa projelerinin başlatılmasıyla paralel olarak tam bir silahsızlanma sürecinin uygulanmasıyla başladığını açıkladı.

Trump ve Witkoff'un açıklamaları ışığında, önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmelerde silahsızlanmanın en önemli konu olacağı açıktır, ancak herkes zorla silahsızlanmanın başarılı olmayacağını bilmektedir.Masada olanlara bakıldığında, ikinci aşama için dört ana sütun bulunmaktadır, Gazze'nin teknokratik yönetimi, uluslararası istikrar gücünün oluşturulması, silahsızlanma ve yeniden inşa sürecinin başlatılması.

Buna karşılık, İsrail işgal güçlerinin Gazze Şeridi'nden kademeli olarak çekilmesi gerekiyor.

Ancak İsrail, Gazze'nin doğusunda bir tampon bölge ve Refah uluslararası geçiş noktasının kontrolünü sürdürmekte ısrar ediyor.

Bu noktalar sadece Filistin ve İsrail tarafları arasında tartışmalı değil, aynı zamanda ABD ve İsrail tarafları arasında da yorum farklılıkları var.Burada, Trump'ın ateşkes için hazırladığı 20 maddelik planla ilgili önemli bir noktayı açıklığa kavuşturmak önemlidir, Ekim 2025'te Hamas, plana yanıt vermeye ve müzakere etmeye hazır, ancak planın tüm maddelerini doğrudan kabul etmeyen dengeli bir tutum sergilemişti.

Buna göre Hamas, Mısır'da imzalanan ateşkes anlaşmasında düşmanlıkların durdurulması ve esirlerin takas edilmesi konusunda anlaşmaya vardı, ancak silahsızlanma konusunda herhangi bir taahhütte bulunmadı.

İsrail işgal hükümeti ise, Gazze Şeridi'nden çekilmenin tamamlanması ve yeniden inşa sürecinin başlatılması için ikinci aşamanın silahsızlanmayı da içermesi gerektiğini ısrarla savunuyor.Ateşkesin ikinci aşamasının başarısı için koşullarTemel konular belirsizlikle örtülü kalmaya devam ediyor.

Bu sebeple, durum hala karmaşık.

İsrail, Hamas'ın tünelleri, roketleri ve askeri altyapısı da dahil olmak üzere silahsızlandırılmasına başlanmasında ısrar ederken, Trump yaptığı açıklamada "Hamas silahlarını isteyerek ya da istemeyerek teslim edecek" dedi.

Bazı taraflar, Filistin direnişinin silah kullanımının dondurulması ve bir izleme mekanizmasına tabi tutulmasının, İsrail ordusunun kararlaştırılan sınırlara kademeli olarak çekilmesiyle birlikte yeterli olabileceğine inanıyor.

Hamas, silahlarının uluslararası hukukta herhangi bir direniş hareketi için meşru olduğunu düşünürken, ABD ve İsrail öncülüğünde uluslararası hukuku ve hükümlerini görmezden gelme eğilimi giderek artıyor.İkinci belirsiz konu olan uluslararası istikrar gücünün konuşlandırılması da bu güce katılacak ülkelerin niteliği konusunda anlaşmazlıklar olduğu için tartışılmaya devam ediyor.

Örneğin İsrail, Türkiye'nin bu güce katılımını reddediyor.

Grubun misyonunun niteliği konusunda da anlaşmazlıklar bulunuyor.

İsrail, grubun misyonunun silahsızlanmayı sağlamak, yeniden silahlanmayı önlemek, yerel polis güçlerine eşlik etmek ve Filistin'in iç durumuna müdahale etmek olduğunu düşünürken; Filistinli gruplar uluslararası gücün Filistin'in iç işlerine müdahale etmemesi, sınırlarda kalması ve ateşkesi sürdürmesi gerektiğini vurguluyor.Gazze'nin yeniden inşası için gerekliliklerWitkoff'un ikinci aşamanın yeniden inşa sürecini içerdiğini söylemesine rağmen, İsrail hala Gazze'nin yeniden inşası için gerekli tüm şartları kontrol ediyor.

Bunların başında, yeniden inşaya başlamak için gerekli güvenlik ortamını sağlamak, malzemelerin girişini kolaylaştırmak ve 50 milyar doları aşacağı tahmin edilen yeniden inşa süreci için finansal kaynakları sağlamak geliyor.

İsrail, Gazze Şeridi'nin yüzde 60'ından fazlasını işgal etmeye devam ediyor, Refah geçişini kapalı tutuyor ve insani yardımların girişini yetersiz bir şekilde kontrol ediyor.İsrail'in oyalamaları göz önüne alındığında, Tel Aviv'in ateşkesin ilk aşamasında bahane olarak kullandığı rehine serbest bırakma sürecinde yaptığı gibi, her düzeyde yeniden inşa planlarının önüne onlarca engel çıkarması beklenmektedir.Son olarak, Barış Konseyi ve İsrail'in, Gazze Şeridi'ni rehabilite edip yeniden inşa edebilecek bir komite olan Filistin teknokratik komitesini, en iyi ihtimalle İsrail'in güvenlik gerekliliklerini uygulamaya çalışan zayıf bir komiteye dönüştürmeye çalışacağı tahmin ediliyor.

Bu noktada ABD'nin İsrail'i ne kadar kontrol edebileceği önemli olacak.[Dr.

Mahmoud Alrantisi, Filistinli Araştırmacı yazardır.]*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.