"Dünya Duvarları" için dünyayı gezen sanatçı: Burhan Doğançay

Dünyanın muhtelif şehirlerinde gördüğü duvarları sanat eserlerine entegre etmesiyle tanınan ressam ve fotoğraf sanatçısı Burhan Doğançay'ın vefatının üzerinden 13 yıl geçti.Doğançay, ressam ve harita subayı Adil Doğançay ile Hediye Hanım'ın çocuğu olarak 11 Eylül 1929'da İstanbul'da doğdu.Küçük yaşlardan itibaren babasıyla doğada gezen Doğançay, sanat alanındaki ilk eğitimini de babasının yanı sıra tanınmış ressam Arif Kaptan'dan aldı.Başarılı sanatçı, lise yıllarını Ankara'da geçirdi ve Gençlerbirliği takımında futbol oynadı.Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 1950'de mezun olduktan hemen sonra Fransa'ya giden sanatçı, 1955'e kadar Academie de la Grande Chaumiere'de sanat kurslarına katıldı.1950'de İngiliz filminde dublörlük yaptıHarçlığı yetmediği için 1952'de "Innocents in Paris" adlı İngiliz filminde Ronald Shiner'ın dublörlüğünü yapan sanatçı, para kazanmak için çeşitli işler yaptı.Tezi için araştırma yapmak üzere Danimarka'ya giden Doğançay, 1953'te Paris Üniversitesi Ekonomi Bölümünde "Le Role de la Cooperation et les Progres de I'Agriculture Danoise (Kooperatiflerin Rolü ve Danimarka Tarımının Gelişimi)" başlıklı doktora tezini hazırladı.Paris'te Van Gogh, Cezanne ve Monet'in resimlerini inceleyen Doğançay, izlenimci ekolün etkisinde kalarak resimler çizdi.Burhan Doğançay, bir süre Normandiya'daki Honfleur kasabasında yaşadı ve bir yandan Fransızca öğrenirken, yerel takımda futbol da oynadı.

Sanatçının bu dönem sulu boya ile yaptığı resimleri Bayan Boutiron'un balıkçı dükkanında sergilendi.İsveç, Almanya, İsviçre ve İtalya'ya seyahat eden Doğançay, doktorasını bitirip Ankara'ya döndükten sonra, 1956'da Sanat Sevenler Kulübünde ilk kişisel sergisini açtı."Fısıldayan Duvarlar" sergisi 1982'de Paris'te açıldıDoğançay, bir süre Türkiye'de Turizm Genel Müdürlüğü görevini üstlendi.Şehir duvarlarına 1960'lı yılların başından itibaren hayranlık duymaya başlayan sanatçı, böylece "Duvarlar" serisinin ilk adımlarını attı.Bir gün New York'taki 86.

Sokak'ta yürürken gözüne takılan bir şey ile bu tutkunun başladığını ifade eden sanatçı, yaptığı bir açıklamada şunları söylemişti: "Şu ana kadar gördüğüm en güzel soyut tabloydu.

Bir posterin artıkları ile yüzeyinden gelen ve duvarda oluşan parça gölgelerinin desenleri vardı.

Daha ziyade portakal renginde, biraz da mavi, yeşil ve kahve rengindeydi.

Ayrıca üzerinde yağmur ve çamurla oluşmuş izler vardı."Bu düşünceden yola çıkan sanatçı, 1975'te 114 ülkeyi kapsayan "Dünya Duvarları" fotoğraf projesine başladı.

Doğançay, bu projenin ürünlerini, 1982'de Paris'te Center Pompidou'da "Fısıldayan Duvarlar" adı altında ilk kez sergiledi.Sanatçının tasarımları, 1983'te Fransa'nın ünlü halı merkezi Aubusson'da duvar halısı olarak dokunmaya başlandı.Brooklyn Köprüsü'nün 1986'da büyük bir onarım geçirdiği sırada Doğançay tarafından çekilen 19 büyük boy fotoğrafı, New York'un 100. yıl kutlamalarında (1998) JFK Uluslararası Havaalanı'nda 2 yıla yakın süre sergilendi.

Bu fotoğraflar daha sonra "Walls of the World" adlı kitapta yayımlandı.Burhan Doğançay, 1982'de Paris'te Centre Pompidou'da, 1983'te Montreal'de Musee d'Art Contemporain'de, 1992'de St.

Petersburg'da kişisel sergiler düzenledi, 1987'de 1.

İstanbul Bienali'ne katıldı."Hat Sanatına Saygı" eseri, 2003'te Avrupa Parlamentosu binasına asıldıDr.

Nejat Eczacıbaşı Vakfı desteğiyle 2001'de ilk retrospektif sergisini İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda ziyarete açan sanatçının, "Hat Sanatına Saygı" isimli çalışması Haziran 2003'te Brüksel'deki yeni Avrupa Parlamentosu binasına asıldı.Ressam Doğançay'ın en ünlü tablosu "Mavi Senfoni", 2009'da Murat Ülker tarafından 2,2 milyon liraya satın alındı.

Tablo bu satışla birlikte, 2005-2010'da satılan en pahalı Türk tablosu olma ünvanına sahip oldu.Ressam Burhan Doğançay'ın "Ribbon Mania" isimli eseri, 2012'de Metropolitan Museum of Art tarafından daimi koleksiyonlarına alındı.Ardında unutulmaz onlarca sanat eseri bırakan usta sanatçı, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 16 Ocak 2013'te 84 yaşındayken hayatını kaybetti.Sanatçının cenazesi, Teşvikiye Camisi'nde kılınan namazın ardından, vasiyeti üzerine Bodrum Turgutreis'teki Karabağ Mezarlığı'na defnedildi.2004'te kendi çabalarıyla Doğançay Müzesini kurduKent duvarları, resim sanatında tekrarlanan bir tema olmasına rağmen, Doğançay'ın yorumuyla çeşitli üsluplara dönüştü.

Duvarlar, Doğançay'ın özgün yorumları ile resimlere, grafik sanatlara, duvar halılarına, heykellere ve fotoğraflara aktarıldı.Kimi eserlerinde etkiyi pekiştirmek için kolaj ve fümaj tekniğini bir arada kullanan sanatçı, eserlerinde kağıtlar, afişler, ipler, eski kırık tabelalar, kapı tokmakları, teller, kilitler, boyanmış tahtalar gibi malzemelere de yer verdi.Çalışmalarında her zaman yaşamdan beslenen Doğançay, 20. yüzyıla egemen olan siyasal, toplumsal, felsefi olaylara ve sanatsal akımlara göndermelerde bulundu.Sanatçı, 2004 yılında kendi çabalarıyla Doğançay Müzesini kurdu.

Böylece burası, Türkiye'nin ilk kişisel çağdaş sanat müzesi olma özelliğine sahip oldu.Burhan Doğançay'ın aldığı ödüllerden bazıları şöyle: "1964-New York Kenti Takdir Belgesi, 1984-ENKA Sanat ve Bilim Ödülü, 1992-Rusya Kültür Bakanlığı Takdir Madalyası, 1995-Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü ve Madalyası, 2004-Ankara Hacettepe Üniversitesi Sanatta Onursal Doktora belgesi, 2005-Art Forum Ankara Plastik Sanat Fuarı Sanat Onur Ödülü, 2005-Art İstanbul Uluslararası Çağdaş Sanat Buluşması Sanata Katkı Ödülü."Doğançay'ın eserlerinin bulunduğu müzelerden bazıları şunlar: "Danimarka'da Louisiana Museum of Modern Art, Fransa'da Musee de Grenoble, Centre Georges Pompidou, Rusya'da St.

Petersburg, State Russian Museum, ABD'de Houston Museum of Fine Arts, Los Angeles County Museum, The Newark Museum, New York The Brooklyn Museum, The Museum of Modern Art, Guggenheim Museum, The Metropolitan Museum of Art, Washington The Library of Congress, The National Gallery of Art, Pittsburg'da Carnegie Museum of Art, The Cleveland Museum of Art, Ohio Kennedy Museum of Art, Kanada'da Art Gallery of Greater Victoria, Yunanistan'da Benaki Museum ve Belçika Brüksel'de Avrupa Parlamentosu."