Taliban’da çatlak: İslami yönetim modeli yönetimi ikiye böldü

İngiliz kamu yayın kuruluşu BBC’nin ulaştığı ses kaydı ve bir yıllık kapsamlı araştırma, Afganistan'daki Taliban yönetiminde Kandahar merkezli liderlik ile Kabil’deki üst düzey isimler arasında derin bir görüş ayrılığı yaşandığını ortaya koydu.BBC’nin Afgan Servisi tarafından yürütülen araştırma, Taliban yönetiminin en tepesinde uzun süredir yaşanan bölünmeye işaret ediyor.

BBC’nin ele geçirdiği bir ses kaydında, Taliban’ın dini lideri Hibetullah Ahundzade, hükümet içindeki anlaşmazlıkların “İslami Emirlik’in çöküşüne yol açabileceği” uyarısında bulunuyor.Ocak 2025’te Kandahar’daki bir medresede yapılan konuşmada Ahundzade, “Bu ayrılıklar devam ederse emirlik çöker ve sona erer” ifadelerini kullanıyor.

Söz konusu konuşma, aylardır kulislerde konuşulan liderlik çatlağını yeniden gündeme taşıdı.KANDAHAR VE KABİL EKSENİBBC’nin bir yıl süren ve 100’den fazla Taliban üyesi, eski yetkili, diplomat ve uzmanla yapılan görüşmelere dayanan araştırmasına göre Taliban yönetiminin zirvesinde iki ana grup bulunuyor:Kandahar Grubu: Ahundzade’ye bağlı isimlerden oluşuyor.

Bu grup, Afganistan’ı dış dünyadan izole eden, dini kuralların toplumun her alanına sıkı şekilde uygulandığı katı bir İslami Emirlik modelini savunuyor.Kabil Grubu: Aralarında İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani, Savunma Bakanı Muhammed Yakub Mücahid ve Başbakan Yardımcısı Abdul Gani Baradar’ın da bulunduğu bu grup, İslamcı çizgiyi korumakla birlikte ülkenin dünya ile ilişkilerini sürdürmesini, ekonominin canlandırılmasını ve kız çocuklarının eğitime erişiminin sağlanmasını istiyor.Gerilim, Eylül 2025’te Ahundzade’nin Afganistan genelinde internet ve telefon hizmetlerinin kapatılması talimatını vermesiyle kritik bir aşamaya ulaştı.

Ülke üç gün boyunca dış dünyayla bağlantısını kaybetti.Ancak BBC’ye konuşan kaynaklara göre, Kabil’deki üst düzey Taliban yöneticileri bu emre karşı çıktı ve Başbakan Molla Hasan Ahund’u ikna ederek internetin yeniden açılmasını sağladı.

Böylece, Taliban tarihinde nadir görülen bir şekilde, dini liderin açık talimatı fiilen boşa düşürüldü.Bir uzman, bu adımı “Taliban için isyan sayılabilecek bir hareket” olarak nitelendirirken, örgütün bugüne kadar hiyerarşik itaatle ayakta kaldığını hatırlattı.KADINLARLA İLGİLİ ANLAŞMAZLIKBirleşmiş Milletler raporları da Taliban içindeki en büyük gerilim başlıklarından birinin kız çocuklarının eğitimi ve kadınların çalışma yasağı olduğunu ortaya koyuyor.Ahundzade’nin yetkileri Kandahar’da toplaması, güvenlik birimlerini doğrudan kendisine bağlaması ve Kabil’deki bakanları karar süreçlerinin dışında bırakması huzursuzluğu artırıyor.Öte yandan Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid, BBC’ye yaptığı açıklamada herhangi bir bölünme olduğu iddialarını reddetti.

Mücahid, “Görüş ayrılıkları bir aile içindeki fikir farklılıkları gibidir.

Bölünmeye asla izin vermeyiz” dedi.