Dünya diken üstünde! Bir yandan Trump'ın tehditleri diğer yandan Tahran sokakları...

İranda 28 Aralıkta hayat pahalılığına karşı başlayan ve giderek rejim karşıtlığına dönüşen protestoların kanlı bir şekilde bastırıldığı iddiaları karşısında ABD Başkanı Donald Trump neredeyse her gün Tahranı tehdit eden açıklamalar yaparken dünya Washingtonun olası senaryolarını tartışıyor.DÜNYANIN TARTIŞTIĞI 4 SENARYOÖNCE DİPLOMASİ CEPHESİ: Washingtondan gelen haberlere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vancein başını çektiği bir grup İran ile diplomasi yolunun tercih edilmesi taraftarı.

İranın nükleer ve balistik füze programından vazgeçmesi, ABD ile petrol anlaşmasına yanaşması, İsrail ve bölge ülkelerini tehdit etmekten vazgeçmesi halinde yaptırımları hafifletip rejime şans verebileceği iddialar arasında.

Ancak İsrailin Trump yönetimine İranda başlatılan işin bitirilmesi için baskı yaptığı da bilinenler arasında.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu en son 28 Aralıkta Floridada Trump ile görüşmüştü.

Geçen yaz İran ile 12 günlük bir savaş yaşayan İsrail yönetimi, İranın nükleer programının sıfırlanması ve ABD güdümünde bir yönetimin kurulmasından yana.VENEZUELA FORMÜLÜ MÜ: Trump yönetimi, ABD varlıklarının Ortadoğunun bitmeyen savaşlarına akıtılmasına baştan karşı.

Venezuela örneğinde olduğu gibi, Trumpın İran konusunda da atıl kalmayıp harekete geçmek isteyeceği konuşulanlar arasında.

Trump yönetimi, Venezuelada Nicolas Maduroyu devirip yargılanmak üzere ABDye götürmüş, Maduronun Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguezin ülkeyi yönetmesine izin vermişti.

Molla rejimi de ABD ile benzer bir formülü kabul eder mi?

İLGİLİ HABER DÜNYA İran'da neler oluyor?

İstikrarsızlığın bölgeye ve Türkiyeye olası etkileri ne olur?

Hande Fırat kaleme aldı...

HİBRİT SAVAŞ: Amerikan New York Times Gazetesinde yer alan bir haberde Trumpa İrana yönelik olası müdahalelerle ilgili seçeneklerin sunulduğu, bunlar arasında siber saldırı, psikolojik harp gibi hibrit savaş unsurlarının yer aldığı belirtiliyor.

Başkan Trump, rejime yönelik baskıyı arttırmak için İran ile alışveriş yapan ülkelere de ABD ile ticaretlerinde ek yüzde 25 vergi getirmişti.

Ayrıca İranın en önemli gelir kaynağı olan petrolü taşıyan tankerlere müdahale de senaryolar arasında sayılıyor.ASKERİ MÜDAHALE SEÇENEĞİ: Trumpın Cumhuriyetçi Partisinin şahin kanadı İran rejimine karşı askeri müdahale çağrılarıyla dikkat çekiyor.

Ancak Ortadoğuda yeni bir askeri macera istemeyen taraflar ise itidal çağrısında bulunuyor.

Nükleer İrana karşı faaliyet yürüten bir sivil toplum örgütü olan United Against Nuclear Iran oluşumu İranda vurulması gereken 50 hedefe dair Trump yönetimine liste sunmuş durumda.

Ayrıca İran diyasporası da gösteriler düzenleyerek ABDye harekete geçmesi için baskıyı arttırken İranın devrik Şahının oğlu Rıza Pehlevi de geçiş yönetimi için Tahrana gitmeye hazır olduğunu söylüyor.

İsrail tarafından da desteklenen Pehlevi, İranda muhalif isimlerin yokluğunda ülkenin geleceğine dair senaryolarda giderek görünürlüğünü artıran bir figür olarak dikkatleri üzerine topluyor.RİSKLERİ DE ÇOK: ABDnin Irak savaşı gibi bir maceraya atılmak istemediği biliniyor.

Öte yandan ABDnin İranın sinir noktalarına hava saldırısı düzenlemesinin sokaktaki İranlıyı nasıl etkileyeceği de kestirilemiyor.

İranda hem göstericilerden hem rejim güçlerinden binlerce kişinin öldüğü haberleri gelirken, ortaya iç savaş gibi tehlikeli bir senaryo da çıkıyor.KOMŞU ÜLKELERE TEHDİT: Reutersın haberinde İranın bölge ülkelerine ABDnin saldırması halinde Ortadoğudaki Amerikan üslerinin hedef olacağı uyarısında bulunduğu öne sürüldü.

İddiaya göre İran, Suudi Arabistan, BAE ve Türkiyeden ABDnin saldırısının engellenmesi, aksi halde bu ülkelerdeki Amerikan üslerinin de vurulacağı uyarısında bulundu.

ABDnin en büyük üssü Katardaki El Udeidde 10 bin askeri bulunuyordu.

Türkiyede ise İncirlik Üssü bulunuyor.

Tehdit üzerine Udeidde Trumpın talimatıyla asker sayısının azaltıldığı bildirildi.

Öte yandan İngilterenin de Katardaki ABD üssü El-Udeyddeki askerlerini geri çekmeye başladığı bildirildi.

İngiliz basınında, Güney Kıbrıstaki İngiliz hava üssünden bir tanker uçağın Katardaki üsse doğru yola çıktığı haberleri de yer aldı.

Diğer yandan Suudi Arabistanın, İrana olası saldırısında ABDye hava sahasını kullanma izni vermeyeceğini resmi olarak Washingtona bildirdiği öğrenildi.BİLGİ NOTU: ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansına göre protestolarda, 2 bin 403 gösterici ve 147 hükümet yanlısı olmak üzere en az 2 bin 550 kişi hayatını kaybetti.

Ajansa göre, en az bin 134 kişi yaralanırken, 18 bin 100den fazla kişi de gözaltına alındı.

Öte yandan olaylarla ilgisi olmayan dokuz sivilin ve dokuz çocuğun da yaşamını yitirdiği aktarıldı.İSYANIN SEMBOLÜ OLDU: 3 GÜNDE İDAM KARARIİranda protestolar 18inci gününe girerken, sokağa çıkan herkesin Allahın düşmanı olarak değerlendirileceğini açıklayan Tahran yönetimi 8 Ocakta Karaj kentindeki gösterilerde tutuklanan İrfan Sultaniyi (26)  üç günde idam cezasına çarptırdı.

Allaha karşı savaş açmak anlamında kullanılan muharebe suçlamasından hüküm giyen ve hızlıca yargılanan Sultaninin yalnızca üç gün içinde idam edilmesine karar verildi.

Sultaninin dün gerçekleşmesi beklenen infazı henüz doğrulanmış değil.SIRADAN BİR GENÇTİTahran yönetimine karşı başkaldırının sembolü haline gelen Sultani, bir giyim mağazası sahibiydi.

Arkadaşları ve ailesi tarafından, modaya ve kişisel tarzına önem veren, vücut geliştirme ve spor ile ilgilenen, sade bir yaşam sürmekten hoşlanan genç bir adam olarak tanımlanıyordu.

İran basınında yer alan haberlere göre üç gün boyunca Sultaniden haber alamayan ailesine, hafta başında 14 Ocakta infaz edileceği bildirildi.

İddiaya göre, Sultaninin avukat olan yakın bir akrabasının davayı üstlenmesine İncelenecek bir dosya yok.

Protestolarda tutuklanan herkesin idam edileceğini açıkladık.

İrfanın cezası Muharebedir. denilerek izin verilmedi.

İran Ceza Kanununun 282nci maddesi, muharebe suçunun işlendiği durumlarda idam cezasını öngörüyor.

Ancak hâkimlere, mahkûmun memleketinden uzak bir yerde sürgün edilmesi ya da sağ el ile sol ayağının kesilmesi gibi alternatif cezaları uygulama yetkisi de tanınıyor.REJİMDEN JET YARGILAMAÖte yandan Yargı Erki Başkanı Gülamhüseyin Muhseni Eyei, protestocuların alıkonduğu cezaevinin ziyaretinde eğer biri birilerini yakıyor, birinin başını kesiyor ve onları yakıyorsa, işimizi hızlıca yapmalıyız dedi.

Eyei, davaların hızlı bir şekilde ilerlemesi gerektiğini de kaydetti.TAHRANDA TOPLU CENAZEİranın başkenti Tahranda dün olaylar sırasında hayatını kaybettiği belirtilen 100den fazla güvenlik mensubu ve diğer şehitler diye anılan kişiler için toplu cenaze töreni düzenlendi.BİZE İRANIN İDAMLARI DURDURDUĞU SÖYLENDİÖnceki gün İranda göstericilerin idam edileceği iddialarıyla ilgili, Böyle bir şey yaparlarsa çok sert önlemler alacağız diye tehditte bulunan ABD Başkanı Trump, dün açıklamadığı bir kaynaktan kendilerine İranın göstericileri idam etmeyecekleri yönünde bilgi geldiğini söyledi.

Trump, Bize, İranda infazların durdurulduğu bildirildi diyerek, Şu anda bir infaz planı ya da idam yok.

Eğer böyle bir şey olursa hepimiz üzülürüz.

Ancak bana ulaşan bilgilere göre infazlar durmuş ifadelerini kullandı.

Trump, önceki gün de Andrews Hava Üssünde gazetecilere yaptığı açıklamada ABDnin olası hava saldırılarını protestocuları koruyup korumayacağına dair soruya, Asla bilemezsiniz diye yanıt verdi.

İrana askeri mi siber saldırı mı olacağına dair soruya da, Bunu size söyleyemem.

Ne olacağını tam olarak biliyorum, ama bir karar vermemiz gerekiyor diye konuştu.İRAN İLE DİPLOMATİK TEMAS: FİDAN İLE ARAKÇİ İKİ KEZ GÖRÜŞTÜ TÜRKİYE İranda yaşanan iç gelişmelerin yanı sıra ABD–İran hattında yükselen tansiyonu da yakından takip ediyor.

Bu kapsamda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dün bir telefon görüşmesi yaptı.

Bu temas, Fidan ile Arakçinin iki gün içinde yaptığı ikinci telefon görüşmesi olması bakımından dikkat çekti.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre, görüşmede Bakan Fidan, mevcut bölgesel gerilimlerin giderilmesi amacıyla müzakerelere duyulan ihtiyaca vurgu yaptı.YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİDiğer yandan Bakan Fidan, diplomasi trafiğini bölgesel aktörlerle temaslarını artırarak sürdürüyor.

Fidan, önceki gün Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile de bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Görüşmede bölgesel gelişmelerin ele alındığı aktarıldı.

Dün Birleşik Arap Emirliklerini ziyaret eden Bakan Fidan önceki gün de ABDnin Ankara Büyükelçisi ve aynı zamanda Suriye Özel Temsilcisi olan Tom Barrackı Dışişleri Bakanlığında kabul etti.

Barrack, Fidan ile yaptıkları görüşmeye ilişkin sosyal medya hesabından şu paylaşımı yaptı: Sayın Bakan Fidan, Ankaradaki verimli ve samimi görüşmeniz için teşekkür ederiz.

Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ile olan güçlü ortaklığımıza değer vermekte ve Suriyedeki devam eden çabalarımız da dahil olmak üzere bölgesel istikrarı ilerletmek ve ortak zorlukların üstesinden gelmek için birlikte çalışmaya kararlıdır.TEPKİLER...

KİM NE DİYORKörfez ülkelerinden ABDye uyarı ABD merkezli Wall Street Journala göre Suudi Arabistan, Umman ve Katar, İrana yönelik olası bir saldırıdan vazgeçilmesi için ABD Başkanı Donald Trump yönetimini ikna etmeye çalışıyor.

Habere göre üç ülke, Trump yönetimine olası bir saldırının petrol piyasalarını sarsacağı ve nihayetinde ABD ekonomisine de zarar vereceği konusunda uyarılarda bulundu.BM: DİPLOMASİ ŞART Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, İrandaki protestolara karşı dış askeri müdahale söylemlerinin artışından dolayı endişe duyduklarını ifade etti.

Dujjaric, BMye üye tüm devletlerin askeri söylem yerine diplomasiyi savunmasının şart olduğunu savundu.ÇİN: DIŞARIDAN MÜDAHALEYE KARŞIYIZ ABD Başkanı Donald Trumpın Tahrana karşı çok sert önlemler alınacağı uyarısında bulunmasının ardından, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, dün İranın iç işlerine dışarıdan müdahale edilmesine karşı olduklarını açıkladı.RUSYA: İŞBİRLİĞİNE DEVAM Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskovanın saldırı ve gümrük vergisi tehditlerine rağmen İran ile çalışmaya devam edeceklerini söyledi.AP BAŞKANI: BOŞ DURAMAYIZ Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, dün Euronewse verdiği röportajda Avrupa Birliğinin İran rejimine karşı hızlı adımlar atması için Trumpı beklememesi gerektiğini savundu.

İran Devrim Muhafızlarının ABnin terör listesine eklenmesini öneren Metsola, İranda olup bitenler karşısında dehşete düştük.

Rejimin temel özgürlükler olduğuna inandığımız şeyleri baskı altına almak için şiddet, baskı ve suistimale başvurduğunu gördüğümüzde boş duramayız ifadelerini kullandı.İNGİLTERE: KINIYORUZ İngiltere Başbakanı Keir Starmer, dün Başbakanlık Soruşturma Oturumunda yaptığı konuşmada İrandaki protestoculara yönelik iğrenç baskı ve katliamı mümkün olan en güçlü şekilde kınadığını ifade etti.İSRAİL: SÜRPRİZ SENARYOLARA HAZIRIZ İsrail ordusu sözcüsü Effie Defrin, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda silahlı sürpriz senaryolara karşı tetikte olduklarını ancak söylentilere de itibar edilmemesi gerektiğini kaydederek İrandaki protestolar iç meseledir dedi.