TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu... Muhalefetten Ortak İtiraz: Türkiye Varlık Fonu'na Yapılan Meclis Denetimi ...

(TBMM) - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda muhalefet partileri, Türkiye Varlık Fonu'nun Cumhurbaşkanı'na bağlı yapısı nedeniyle denetim zincirinin tüm halkalarının aynı makamda toplandığını belirterek, süreci "denetimsizlik", "bilgilendirme toplantısı" ve "prosedür" olarak nitelendirdi; mevcut yapısıyla fonun Sayıştay ve Meclis tarafından etkin biçimde denetlenmediğini savundu.TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Türkiye Varlık Fonu'nun mali tabloları ve denetim raporları görüşmeleri devam ediyor.

Muhalefet partileri, mevcut denetim sürecinin "gerçek bir Meclis denetimi olmadığını", fonun Sayıştay denetimi dışında bırakıldığını ve denetim mekanizmasının yapısal olarak sorunlu olduğunu vurguladı.Ağbaba: Bugün yaptığımız denetime bir denetim diyemeyizCHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, şu ifadelere yer verdi: "Bugün yaptığımız denetime bir denetim diyemeyiz.

Bizi ve komisyonu da alet ediyorsunuz.

Bu denetim değil denetimsizliktir.

Hukuk devleti ilkeleriyle uyuşmayan, mali hesap verilebilirliği ihal eden, kamu harcamalarında TBMM denetim ilkesini ihlal eden, AYM kararlarının bağlayıcılığı ilkesini ihlal eden bir denetim raporu meşru değildir.

Ayrıca bu şirketlerin yönetim kurulu başkanları, üyeleri neden burada yok?

Neden hiçbir zaman bu görüşmelere gelmiyorlar?

Bizim milli kuruluşlarımız var örneğin Ziraat Bankası, Halkbankası gibi. 10 Kasım'da Akit gazetesinde Atatürk'le ilgili bir anma göremezsiniz, küfürden başka bir şey de göremezsiniz.

Vakıfbank Akit'e ilan veriyor.

Bunu neden başka gazetelere vermiyorsunuz?

Bu gazeteleri siz bile okumuyorsunuz ama Türkiye'nin en çok okunan gazetelerine asla bunların ilanını görmezsiniz.

Bu şirketler hiç kimsenin babasının çiftliği değil.

Bunların itibarını korumak da başta sizin sonra hepimizin görevi.

Ancak bu kuruluşlar yandaş medyayı fonluyor." Oluç: Herhalde her kurum böyle denetlenmek isterDEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç, konuşmasında şu ifadelere yer verdi: "Bunun ciddi bir denetim faaliyeti olmadığının siz de farkındasınız.

Bu denetimden daha çok bilgilendirme toplantısı oluyor.

Siz anlatıyorsunuz, biz dinliyoruz bir iki sorumuz oluyor.

Bunun adına da Meclis denetimi deniliyor.

Bu ciddi bir denetim faaliyeti değil yani herhalde her kurum böyle denetlenmek ister.

Gelip birkaç saat bilgi verip birkaç soru sorulması ve sonrasında gitmesi şeklinde.

Bu sizin kabahatiniz değil, mevzuatın yarattığı bir sorun.

Türkiye'nin en değerli kuruluşlarının denetimi aslında kamu yararına yapılması gerekir.

Fakat bu bağımsız denetim dediğimiz şey kamu yararına denetim yapan bir kuruluş tarafından gerçekleşmiyor bunun olması gerektiği yer Sayıştay.

Bunun yerine bir şirket yapıyor.

Yani bağımsız denetim ayağı da karşımızda sorun olarak duruyor.

Kar amacıyla kurulmuş bir şirket, kar amacıyla kurulmuş bir başka şirketi denetliyor.

Kamusal bir denetimden söz etmek mümkün değil.Devlet Denetleme Kurumu'nda da yapısal bir sorun var.

DDK Cumhurbaşkanına bağlı olarak çalışıyor, Varlık Fonu'nun başında da Cumhurbaşkanı var.

Yani Cumhurbaşkanı kendisine bağlı olan Varlık Fonu'nu yine kendisine bağlı olan bir denetleme kuruluna denetletiyor.

Yani bu tuhaf bir durum.

Dünyada pek görülen bir durum değil.

Hiç kimseyi zan altında bırakmak istemeyiz ama bir kişiye bağlı olan bir şirketler bütünü yine aynı kişiye bağlı kurul tarafından denetlenmesi kaçınılmaz olarak çeşitli baskılar yaratma ihtimalini barındırıyor."Usta: Bu Varlık Fonu'nun varlığının bence tartışılması gerekirİYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, şunları söyledi: "Varlık Fonu neden kuruldu?

Dünya örneklerine baktığımız zaman bugün olan zenginlikleri geleceğe aktarmak için.

Şimdi bizim böyle bir durumumuz yok.

Dış borcumuz var, açık veriyoruz sürekli dolayısıyla geleceğe bu anlamda aktaracağımız bir şey yok.

Eğer biz bunu borçlanma için kuruyorsak borçlanma işini çok iyi yapan bir hazinemiz var.

Eğer varlıklarımızı satmak için yapıyorsak bu konuda ihtisaslaşmış özelleştirme idaremiz var.

Dolayısıyla biz bunu neden yapıyoruz?

Bu Varlık Fonu'nun varlığının bence tartışılması gerekir.

Burada ciddi bir denetim yetersizliği var.

Bağımsız denetim firmasının başına cumhurbaşkanı kendisini atıyor, kararları alan da büyük ihtimalle o.

Bağımsız denetim firmasını kendisi tayin ediyor, DDK denetçilerini kendisi takdir ediyor, Meclis denetiminde de burada biz ne kadar itiraz edersek edelim AK Parti'li arkadaşların parmaklarıyla bu iş geçecek.

Dolayısıyla AK Parti Genel Başkanı sıfatıyla Meclis denetimini yapacak milletvekillerini de cumhurbaşkanı kendisi tespit ediyor.

Dolayısıyla üç aşamalı denetimin bütün unsurlarının denetlenen kişi tarafından tespit edildiği trajikomik bir durum."Kısacık: Zaten bizim o anlamda bir paramız yok kiYeni Yol Grubu Adana Milletvekili Sadullah Kısacık ise şunları söyledi: "Türkiye Varlık Fonu 2016 yılında kurulan bir fon.

Bu fonun kurulması AK Parti iktidarı döneminde birçok kez gündeme gelmiş fakat o dönem ekonomi yönetiminin başında olan Sayın Ali Babacan'ın ısrarlı engellemeleriyle kurulamamış bir fon.

Bu çok da iktidarın övünerek anlatacağı bir fon değil açıkçası.

Halkta algısı sanki karanlık, örtülü işlerin yapıldığı bir fon gibi.

Sayıştay denetleyemez ve Varlık Fonun maalesef Türkiye'deki ekonomik sistemde karanlık bir yanı vardır.

Fonun uluslararası anlamda bir prestiji var mıdır; benim gördüğüm kadarıyla uluslararası kuruluşlar 'spekülatif' olarak nitelendiriyor.

Bu da olumsuz bir şey.

Dünyaya baktığımız zaman başarılı Varlık Fonları var.

Bu fonlar genellikle bütçe fazlası olan, petrol ya da doğal kaynak gelirlerini geleceğe taşımayı amaçlayan ülkelerde var.

Yani bizim gibi ne bütçe fazlası çıkan ve kamu borcu olan ülkelerde genellikle başarılı bir Varlık Fonu'ndan bahsedemezsiniz.

Zaten bizim o anlamda bir paramız yok ki.

O zaman diyorsunuz ki bu fon neden kuruldu; akıllarda bir soru işareti oluşuyor.

Bakıyorsunuz fonun en büyük dezavantajı denetime tabi olmaması.

Kamunun malının denetime tabi olmaması kadar kötü bir şey yok.

Yani biz şu an denetim mi yapıyoruz?

Aslında biz şu an sadece bir prosedürü yerine getiriyoruz."Akay: Türkiye Varlık Fonu Türkiye'nin en büyük holdingiCHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay ise şunları söyledi: "Türkiye Varlık Fonu, 360 milyar dolarlık aktif büyüklüğüyle Türkiye'nin en büyük holdingi.

Bu büyüklük içerisinde de bu kuruluşun içerisine alınan bazı kurum ve kuruluşların performanslarının düşük olduğunu görüyoruz.

Zarar ettiğini, öz kaynaklarında azalma olduğunu görüyoruz.

Baktığımız zaman da bunların bir kısmının da görev zararlarıyla ilgili olduğunu görüyoruz. 2026 bütçesinde 1 trilyon 389 milyar bir görev zararı var mesela.

Geçen yıl bu tahmin edilen zarar 1 trilyon 299 milyar liraydı.

Bu görev zararlarıyla ilgili Varlık Fonu bünyesindeki kamu bankalarıyla ilgili görev zararları var.

Ama asıl KİT'lerle ilgili zararlar çok ciddi.

BOTAŞ'ın 155 milyar bir görev zararı var.

Bu göre zararlarını halletmeden bu kuruluşların da karlılığını artırmak mümkün olmayacak.

Öz kaynak aktarımı çok önemli."Özlale: Dünyadaki Varlık Fonlarının kaç tanesinin yönetim kurulu başkanı cumhurbaşkanı?CHP İzmir Milletvekili Ümit Özlale ise konuşmasında şunları söyledi: "Varlık Fonu eğer ülkede ihracat fazlası bir gelir varsa o gelirler daha az rekabetçi olduğunuz sektörlere aktarılır ve siz oradan bir yönetim yaparsınız.

İkincisi; bir doğal kaynağınız vardır bu gelirin bir kısmını diğer sektörlerde rekabetçi olmak için oralara aktarırsınız.

Üçüncüsü de sizin yaptığınız.

Bu daha çok bildiğimiz anlamda Varlık Fonu değil de varlık yönetim fonu gibidir.

Bizim bir ihracat fazlamız yok, doğal kaynağımız da yok.

Dünyadaki Varlık Fonlarının kaç tanesinin yönetim kurulu başkanı cumhurbaşkanı?

Benim bildiğim kadarıyla hiçbirisinde değil çünkü herhalde şu anda ülkemizdeki en meşgul insanlardan biri cumhurbaşkanıdır.

Dolayısıyla 360 milyar dolarlık Türkiye'nin en büyük anonim şirketini yönetirken sizinle sürekli istişare halinde olması lazım. 360 milyar dolarlık ve sahibinin tamamının bu ülkenin vatandaşları olduğu bir şirketi profesyonelce yönetirseniz o yönetim kurulu başkanı cumhurbaşkanı olmaz."Erdem: Kurulan fonların birçoğunda öncelikle devlet yetkilileri olmuşMuhalefetin eleştirilerine yanıt veren AK Parti Konya Milletvekili Orhan Erdem, milletvekillerinin konuşmalarını kayda aldığını, gazetecilerin de halka bilgiyi iletme sorumluluğunu yerine getirdiğini dolayısıyla denetleme faaliyetinin gerçekleştiğini söyledi.

Erdem, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Fonun yüzde 81'i zaten hem KİT'ten hem Sayıştay denetiminden geçiyor.

Diğer yüzde 19'luk kısmı da üçlü denetime tabii olduğunu görüyoruz.

Sizler muhalefet olarak görevinizi yaptınız, artısını eksisini konuşuyoruz.

Başında niye cumhurbaşkanı var; olmayabilirdi.

Ama kurulan fonların birçoğunda öncelikle devlet yetkilileri olmuş.

İleriki dönemlerde farklı bir yapıya da geçebilir. 360 milyar dolar büyüklüğe gelmiş bir fondan bahsediyoruz ve borcu çokça dile getirildi. 4,5 milyar dolarlık bir fonun borçlanması söz konusu.

Önemli stratejik yatırımlar yapıyoruz.

Savunma sanayisinde çok ciddi bir yerlilik oranına geldik.

Bu gibi çalışmalardan dolayı da 360 milyar dolarlık bir fonun 4,5 milyar dolar bir borcunun olması da çok büyük bir borçlanma olmadığını düşünüyorum."