Gözleri yaşartan, terleten, burnu akıtan bir yiyecek nasıl olur da keyif verir?

Acı biber yerken yaşanan yanma hissi, aslında bir lezzet deneyimi değil; vücudun verdiği bir alarm tepkisidir.

Acının sorumlusu olan kapsaisin, bitkilerin evrimsel olarak geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır.

Ama tuhaf olan şu; insanların önemli bir kısmı bu “kaçın” sinyalini bilerek ve isteyerek arar.

Peki neden?ACI, DİLDE DEĞİL SİNİR SİSTEMİNDE ALGILANIRAcı, tat tomurcuklarının işi değildir.

Kapsaisin; dil, boğaz ve deride bulunan ve normalde zarar verici uyaranları algılayan sinir hücrelerini (nosiseptörler) doğrudan aktive eder.

Bu süreçte devreye giren reseptörün adı TRPV1’dir.Bu reseptör, vücut sıcaklığı 42°C’nin üzerine çıktığında da aktifleşir; yani beyin, acıyı “yanma” olarak yorumlar.

Ve beraberinde gözlerin yaşarması, terleme, burun akıntısı, bazen kalp atışlarında hızlanma görülür.Bunların tamamı, vücudun “Bu maddeden kurtul” deme şeklidir.HER ACI AYNI DEĞİL; BİBER, HARDAL, NANE…Acı hissi yaratan her yiyecek aynı reseptörü kullanmaz.Kapsaisin (acı biber) → TRPV1Piperin (karabiber) → Daha hafif TRPV1 uyarımıHardal, wasabi, turp → TRPA1Nane ve mentol → TRPM8 (serinlik hissi)Hatta doğada kapsaisinden bin kat daha güçlü maddeler bile vardır.

Örneğin Euphorbia resinifera bitkisinde bulunan resiniferatoksin, gerçek anlamda tehlikelidir ve gıda olarak tüketilmesi kesinlikle önerilmez.PEKİ İNSANLAR BUNA NEDEN ALIŞIR?Acı sevgisinin birkaç temel nedeni var.Genetik farklarBazı insanlarda TRPV1 reseptörü daha çabuk kapanır ya da daha az hassastır.

İlginçtir, kuşlarda bu reseptör kapsaisine duyarsızdır; bu sayede acı biber tohumlarını rahatça yerler.Duyarsızlaşma (alışma)Acı düzenli tüketildikçe sinir uçları daha az tepki verir.

Aynı yemeği yiyen iki kişiden birinin “hiç acı değil” demesi tam olarak bundan kaynaklanır.Beynin yeniden öğrenmesiİlk lokmada gelen “tehlike” sinyali, tekrarlarla birlikte yeniden yorumlanır.

Beyin şunu öğrenir:“Bu yanma can yakıyor ama zararlı değil.”Bu kontrol hissi, deneyimi yalnızca katlanılır değil, ödüllendirici hale getirir.KONTROLLÜ TEHLİKE (BENIGN MASOCHISM)Bilim insanları bu durumu “zararsız mazoşizm” olarak tanımlar.

Korku filmleri, hız trenleri, soğuk duşlar veya saunalarla aynı mantık işler:Bu süreçte vücut endorfin salgılar.

Yani acı geçtikten sonra hissedilen keyif, kimyasal olarak gerçektir.

Bu yüzden acılı Kore kanatları, bazı insanlar için küçük bir “yüksek hal” yaratır.ACIYI NASIL SÖNDÜRÜRÜZ?Eğer masaya yanlışlıkla fazla acı bir yemek geldiyse,Su içme → Kapsaisin suda çözünmezSüt & yoğurt → Yağ ve protein kapsaisini bağlarAlkol → Yüksek dereceli değilse işe yaramazNaneli dondurma → Yağ sayesinde kapsaisini taşır, mentol ile serinlik reseptörlerini aktive eder.Hem bilimsel hem de lezzetli bir çözüm.Acı yeme alışkanlığı; biyoloji, öğrenme, sosyal bağlar ve kültürel ritüellerin birleşimidir.

Binlerce yıldır insanlar acıyı yalnızca tolere etmiyor, onu bilinçli olarak arıyor.

Çünkü bazen can yakan şeyler, tam da bu yüzden daha anlamlı geliyor.Odatv.com