Denetimsiz kazanç dönemi sona eriyor: Dijital Telif Yasasının detayları belli oldu

Türkiye’de dijital medya platformlarının ve servis sağlayıcılarının faaliyetlerini ilk kez net bir yasal çerçeveye oturtmaya hazırlanıyor.

Özellikle Meta ve Google gibi küresel devlerin Türkiye’deki içerikler üzerinden milyarlarca liralık gelir elde etmesine rağmen, bölgede yeterli istihdamı sağlamamaları ve içerik üreticilerine yeteri kadar pay vermemesi üzerine başlayan dijital kuşatma tartışmaları, TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’nun hazırladığı yasa taslağıyla yeni bir boyuta taşınıyor.Komisyon Başkanı Nazım Elmas, Sabah Gazetesi’ne yaptığı açıklamalarda dijital dünyanın geleceğine ve yasanın teknik detaylarına dair kritik bilgiler verdi.

İLGİLİ HABER Türkiye’nin kaybı tam 158 milyar lira!

Uzman isim en önemli tehlikeye dikkat çekti: ‘Tüm veriler o şirket tarafından depolanıyor’ GENÇLER DİJİTAL DÜNYANIN ESİRİ OLDUNazım Elmas, dijitalleşmenin sadece ekonomik değil, toplumsal bir risk barındırdığına da dikkat çekerek gençliğin yeni ve önemli bir yol ayrımında olduğunu belirtti.

Elmas, bu durumu şu sözlerle ifade etti: Gençlerin, dijital dünyanın bağımlısı, esiri olacak noktaya gelmeleri, kullanılmaları çok sıkıntılara yol açıyor.

Gençlik, 'dijital dünya mı, yoksa insani dünya mı?' diye bir tercih yapmak zorunda.İnsanların hayatı hissedeceği bir yaşam tarzına yönelmesi gerektiğini savunan Elmas, bu sorunun çözümü için bireyden devlete kadar uzanan bir seferberlik çağrısında bulundu.

Anaokulundan üniversiteye kadar her aşamada dijital bilinç kazandırılmasının zorunlu olduğunu vurguladı.MİLLİ PLATFORMLAR VE HIZLI AKSİYON UYARISITürkiye'nin dijital dünyada pasif konumdan etkin konuma geçmesi gerektiğini savunan Elmas, dışa bağımlılığı azaltacak milli hamlelerin önemine değindi: Başka ülkelerin platformları ve oyunlarıyla saatlerce ömrünü tüketen ve para harcayan insanlarımızla pasif durumda kalmak yerine, milli platform, program ve milli oyunlarla dijital dünyada hakimiyet kurulabilir.

Siyasi ve ideolojik ayrıma kapılmadan, ciddi bir çalışmayla hızlı olmak zorundayız.İÇERİK ÜRETİCİLERİ NASIL ÖDEME ALACAK?Yasanın en çok merak edilen bölümlerinden biri de içerik üreticilerinin nasıl ödeme alacağı oldu.

Elmas, içerik üreticilerinin bugüne kadar ihmal edilen haklarını şu sözlerle savundu: İnsanların ilgisini çeken içerik üretenlerin, bu üretimlerinden pratik gelir elde etmelerini hedefliyoruz.

Dijital platformlar ve servis sağlayıcıları üretilen içeriklerle milyarlarca lira kazanmalarına rağmen, içerik üreticileri emeklerinin karşılığını alamıyor.Bu mağduriyeti gidermek için yapay zeka tabanlı bir takip sistemi kurulacak.

Bu sistem sayesinde, bir haber veya içeriğin ilk kez ne zaman ve nerede yayınlandığı tespit edilecek.

İçeriği kimlerin kullandığı ve hangi platform üzerinden ne kadar trafik aldığı adım adım izlenecek.Ayrıca içerik üreticileri (bireysel, dernek, sendika veya meslek birlikleri) platformlarla günlük, haftalık veya yıllık bazda telif sözleşmeleri imzalayabilecek.

Telif ücretleri, tıklanma sayıları ve belirlenecek diğer kriterlere göre şeffaf bir şekilde hesaplanacak.DİJİTAL TELİF KURULU DENETLEYECEKYasanın uygulanabilirliğini denetlemek amacıyla Dijital Telif Kurulu hayata geçirilecek.

Rekabet Kurumu, SPK ve Basın İlan Kurumu gibi kurumların temsilcilerinden oluşacak bu kurul, platformlar ile üreticiler arasında bir hakemlik görevi üstlenecek.

Tüm tarafların dahil olabileceği bir akredite yazılım sistemi üzerinden tıklanma oranları ve ödeme süreçleri takip edilecek.Hazırlanan taslağa göre, yükümlülüklerini yerine getirmeyen hem ulusal hem de uluslararası platformlar için cezai müeyyideler kademeli olarak ağırlaşıyor.

Haksızlık tespit edilmesi veya sözleşme ihlali durumunda Dijital Telif Kurulu yüksek tutarlı para cezaları, vergi ödemeleri ve rekabet ihlalleri üzerinden ek yaptırımlar ya da ihlalin ağırlığına göre faaliyet izinlerinin ve lisanslarının iptal edilmesi gibi yaptırımlar uygulanabilecek.Bu tarihi düzenleme ile Türkiye, hem milyarlarca liralık ekonomik kaçağın önüne geçmeyi hem de dijital içerik üreticilerinin haklarını küresel platformlara karşı yasal güvence altına almayı hedefliyor.SESSİZ BİR İŞGAL GERÇEKLEŞİYORCNN Türk’e açıklamalarda bulunan Ali Murat Kırık, yabancı platformların Türkiye'deki faaliyetlerini sert bir dille eleştirdi.

Platformların denetimsizliğine dikkat çeken Kırık, mevcut durumu yeni bir saldırı alanı olarak tanımlamıştı.Bu platformlar toplumların algı yapısını şekillendirebiliyor, siyasi ve sosyal gerilimleri tetikleyebiliyor ve ülkelerin iç dengelerine doğrudan müdahale edebiliyor diyen Kırık, sözlerine şöyle devam etti; Yabancı medya platformlarında paylaşılan her video, her görsel ve her içerik, bugün Gazze’de sadece bir paylaşım olarak kalmıyor.

Doğrudan ya da dolaylı biçimde bir silaha, bir finansman kaynağına ve bir propaganda aracına dönüşüyor.

Bu platformlar çatışma görüntülerinden insanlık dramına kadar her içeriği algoritmalar üzerinden tıklanma, izlenme ve reklam gelirine çevirirken, ortaya çıkan ekonomik değer emperyal güçlerin kasasına akıyor.Uzmanlara göre yabancı sanal medya ve dijital platformlar uzun yıllardır bulundukları bölgelerde sessiz bir işgal gerçekleştiriyor.

Türkiye'ye yatırım da yapmıyorlar ve istihdam da sağlamıyorlar.

Ancak bu ülkeden kazandıkları milyarlarca doları doğal olarak ülkelerine götürüyorlar.