Haber Detayı
70 yıllık bilimsel hatayı kimse fark etmedi: Mamut fosili balinaya ait çıktı
Alaska’da 1951 yılında bulunan ve 70 yıl boyunca yünlü mamut fosili olarak saklanan kemiklerin, yapılan radyokarbon ve DNA analizleri sonucunda balinalara ait olduğu ortaya çıktı. Alaska Fairbanks Üniversitesi araştırmacıları bulgunun son mamut tartışmalarını sona erdirdiğini belirtirken, balina kalıntılarının Alaska’nın iç kesimlerinde nasıl bulunduğu sorusu ise gizemini koruyor.
Alaska'da 70 yılı aşkın süredir bir müze arşivinde saklanan ve yünlü mamutlara ait olduğu düşünülen fosillerin, bambaşka bir hayvandan geldiği anlaşıldı.
Yapılan son analizler, bu kemiklerin aslında balinalara ait olduğunu ortaya koydu.
KEŞİF 1951 YILINA UZANAN BİR HİKAYE Söz konusu kemikler, arkeolog Otto Geist tarafından 1951 yılında Alaska'nın iç kesimlerinde, Fairbanks'in kuzeyinde yer alan ve tarih öncesi Beringia bölgesi olarak bilinen alanda bulundu.
Bir memeli omurgasına ait iki epifiz plağından oluşan fosiller, bulundukları konum ve boyutları nedeniyle ilk etapta yünlü mamut olarak sınıflandırıldı.
Bu değerlendirme şaşırtıcı değildi.
Bölge, Geç Pleistosen dönemine ait büyük memeli kalıntılarıyla tanınıyor ve kemiklerin büyüklüğü filgillerle örtüşüyordu.
Fosiller daha sonra Alaska Üniversitesi Kuzey Müzesi'ne götürüldü ve burada uzun yıllar boyunca arşivde kaldı.
RADYOKARBON TARİHLEME ŞÜPHE UYANDIRDI Müzenin 'Adopt-a-Mammoth' programı kapsamında fosiller nihayet radyokarbon tarihlemesine alındı.
Ancak elde edilen sonuçlar, bekleneni doğrulamak yerine yeni bir soruyu gündeme getirdi.
Analizler, kemiklerin yaklaşık 2.000 ila 3.000 yıllık olduğunu gösteriyordu.
Bu tarih, mamutların bilinen yok oluş zamanıyla örtüşmüyordu.
Çünkü mamutların yaklaşık 13.000 yıl önce neslinin tükendiği, yalnızca bazı izole toplulukların 4.000 yıl öncesine kadar hayatta kalabildiği kabul ediliyor. 'EĞER MAMUT OLSAYDI, TARİH YENİDEN YAZILIRDI' Çalışmayı yürüten ekipte yer alan Alaska Fairbanks Üniversitesi'nden biyokimyacı Matthew Wooller, bu ihtimalin ne anlama geleceğini şu sözlerle ifade etti: 'İç Alaska'da Geç Holosen dönemine tarihlenen bir mamut fosili, şimdiye kadar bulunan en genç mamut örneği olurdu.' Araştırmacılar, mamutların yok oluş tarihini sorgulamadan önce, fosillerin gerçekten doğru türe ait olup olmadığını yeniden incelemeye karar verdi.
KİMYASAL İZLER DENİZEL BİR KÖKENİ İŞARET ETTİ Kemiklerde yapılan izotop analizleri, beklenmedik bir tablo ortaya koydu.
Yünlü mamut gibi kara üzerinde otla beslenen hayvanlarda görülmesi zor olan yüksek düzeyde azot-15 ve karbon-13 izotoplarına rastlandı.
Bu izotoplar kara hayvanlarında nadir de olsa görülebilse de, çok daha yaygın olarak deniz canlılarının bünyesinde bulunuyor.
Üstelik Alaska'nın iç kesimleri, denizel besin kaynaklarıyla bilinen bir bölge değil.
Araştırma ekibi, bu kimyasal imzanın fosillerin büyük olasılıkla deniz kökenli bir canlıya ait olduğunu gösterdiğini belirtti.
DNA ANALİZİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI Fosillerin fiziksel görünümleri, kesin bir tür tanımlaması için yeterli değildi.
Bu nedenle bilim insanları antik DNA analizine yöneldi.
Örnekler, hücre çekirdeği DNA'sı için fazla bozulmuştu; ancak mitokondriyal DNA elde edilebildi.
Yapılan karşılaştırmalar sonucunda kemiklerin, Kuzey Pasifik sağ balinası ve bayağı minke balinası ile genetik benzerlik taşıdığı belirlendi.
Böylece yıllardır mamut sanılan fosillerin aslında balinalara ait olduğu kesinleşti.
ASIL GİZEM: BALİNA KEMİKLERİ İÇ ALASKA'DA NE ARIYOR?
Bu noktada yeni bir soru gündeme geldi: Bin yıldan daha eski iki balinanın kalıntıları, kıyıdan yaklaşık 400 kilometre uzaklıktaki Alaska içlerinde nasıl bulunmuştu?
Araştırmacılar birkaç olasılık üzerinde duruyor.
Bunlardan ilki, geçmişte nehirler veya su yolları üzerinden gerçekleşmiş olağan dışı bir balina geçişi.
Ancak balinaların boyutu ve iç su kaynaklarının yetersizliği bu ihtimali zayıflatıyor.
Bir diğer olasılık, kemiklerin antik insanlar tarafından kıyıdan taşınmış olması.
Bu durum başka coğrafyalarda bilinse de, Alaska'nın iç bölgeleri için daha önce belgelenmiş değil.
Son ihtimal ise, Otto Geist'in farklı bölgelerden topladığı örnekler arasında müze arşivlerinde yaşanmış olası bir karışıklık. 'SON MAMUT' TARTIŞMASI KAPANMIŞ OLDU Araştırmacılara göre bu gizem belki hiçbir zaman tamamen çözülemeyecek.
Ancak çalışma, bir gerçeği kesin olarak ortaya koyuyor: Onlarca yıl boyunca mamut sanılan bu kemikler, 'son mamut' tartışmalarının bir parçası değil.
Bu olay, fosillerin yalnızca görünümlerine bakarak yapılan sınıflandırmaların ne kadar yanıltıcı olabileceğini ve modern bilimsel yöntemlerin geçmişi yeniden okumadaki önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
