Türkiye'de kiralar uçtu: Barınmak lüks oldu

Türkiye’de kira artışları, hem yıllık hem de son on yıllık veriler itibarıyla OECD ülkeleriyle aradaki farkı uçuruma dönüştürdü. 2025 yılında OECD ortalamasında kiralar yüzde 6,8 artarken, Türkiye’de bu oran yüzde 77,1 olarak kayda geçti.Dünya Gazetesi’nden Naki Bakır’ın bugünkü köşesinde yazdığına göre, son on yılda Türkiye’de kiralar yüzde 1.457,7 oranında artarak barınma sorununu istisnai olmaktan çıkarıp yapısal bir krize dönüştürdü.

Veriler, kirada oturmanın giderek lüks tüketime dönüştüğünü ve sorunun yalnızca geçici önlemlerle çözülemeyeceğini ortaya koyuyor.Bakır'ın konuya ilişkin yazısının tamamı ise şöyle:"2025 yılında kiralar OECD ortalamasında yüzde 6,8, Türkiye’de yüzde 77,1 arttı. 2015-2025 döneminde OECD ortalamasında yüzde 48,9 olan kira artışı, Türkiye’de yüzde 1.457,7’ye ulaştı.Son yıllarda enflasyonun çok üzerinde gerçekleşen kira artışları ile OECD ül­kelerinden dramatik biçimde ayrışan Türkiye’de “kira krizi” 2025 yılında da devam etti.Türkiye, 2025 yılı ve son on yıldaki kira artışlarında OECD ortalamasını yaklaşık ona kat­larken, en yakın ülkeyle arada­ki fark bile uçurum niteliğin­de bulunuyor.

Veriler, barınma sorununun Türkiye’de artık is­tisna değil, yapısal bir krize ve kirada oturmanın adeta lüks tüketime dönüştüğünü göste­riyor.

Aşırı yüksek kiralar so­rununda gelinen aşama, sade­ce yasal düzenleme ile değil; enflasyonla mücadele, konut arzı ve diğer düzenlemelerin birlikte yürütülmesini gerek­tiren acil bir reform paketi ih­tiyacının sinyalini veriyor.Artış hız kesti ama hâlâ yüksekOECD’nin üçer aylık dö­nemler bazında belirlediği ki­ra endeksine göre Türkiye’de kiralar önceki çeyreklere gö­re 2025 ilk çeyrekte yüzde 15,5, ikincide yüzde 14,15, üçüncü çeyrekte yüzde 12,21 artarken, son çeyrekte artış yüzde 9,63’e geriledi. 2025’in son çeyreği itibarıyla 2024’ün son çeyre­ğine göre artış yüzde 62,3 oldu.Ancak 2025’in dört çey­rek endekslerinin ortalaması 2024’ün ortalamasına oranlan­dığında cari kira artışının yüzde 77,1 olduğu belirlendi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Tüketici Fiyat Endeksine (TÜ­FE) göre 2025’de on iki aylık ortalamalara göre yüzde 34,88 olan enflasyonla indirgenirse, Türkiye’deki yıllık reel kira artı­şı yüzde 31,3’e denk geliyor.Aynı hesaba göre kiralar, OECD ülkeleri içinde Türki­ye’nin en yakın takipçisi olan İz­landa ve Yunanistan’da nomi­nal bazda yüzde 9,9, Macaris­tan’da yüzde 9,8 artış gösterdi.

Geçen yıl en düşük kira artışları ise yüzde 0,5’le Japonya, yüzde 0,8’le Güney Kore ve yüzde 1’le Finlandiya’da gerçekleşti.Dört çeyrek ortalamalarına göre yıllık kira artışı OECD or­talamasında yüzde 6,8 düzeyin­de oluştu.

Ortalamadan yakla­şık 10 kat daha fazla kira artışı yaşayan Türkiye, OECD ortalamasını da yükseltti.Uzmanlardan çözüm önerisiUzmanların, fahiş kira sorunu ve barınma krizine kökten çözüm için alınması gereken önlemleri şöyle dile getiriyor:1) Enflasyonda kalıcı düşüş: Kira krizinin ana kaynağı fiyat istik­rarsızlığını süreğen yüksek enf­lasyon oluşturuyor.

Enflasyonda kalıcı düşüş yakalanmadan atı­lan adımlar geçici kalır.2) Daha fazla sosyal ve kiralık konut üretimi: Devlet, mülkiyet değil uzun vadeli kiralama odaklı sosyal konut üretimine yönelmeli.

Orta ve alt gelir grubu için konut erişilebilir olmalı.3) Boş konutların piyasaya çe­kilmesi: Boş tutulan konutlar için artırımlı emlak vergisi veya teşvik–ceza dengesi kurulmalı.

Arz genişlemeden fiyat düşmez.4) Öngörülebilir kira düzenlemesi: Ani ve sert müdahaleler yerine, enflasyon, gelir artışı ve bölgesel farkları dikkate alan şeffaf bir kira artış formülü oluşturulmalı.5) Kısa dönemli kiralamanın kontrol altına alınması: Turis­tik ve günlük kiralamalar, büyük şehirlerde konut arzını daraltı­yor.

Lisans, kota ve vergiyle ko­nut–turizm dengesi kurulmalı.Türkiye’de kiralar neden kontrolden çıktı?Özellikle son on yılda giderek büyüyen ve barınma krizine dönüşen fahiş kira artışlarını enflasyon, yanlış konut politikası, demografik baskı, finansal güvensizlik birleşimine bağlayan uzmanlar, artışa yol açan faktörleri başlıca şu 7 başlıkta topluyor:1) Yüksek ve kalıcı enflasyon: Kira artışlarının ana zemini genel fiyat istikrarsızlığı oluşturdu.

Enflasyon kronik hale geldi.

Kira, enflasyona karşı sigorta işlevi kazandı.2) Konutta nitelik ve erişim sorunu: Üretilen konutların önemli kısmı orta–üst gelir grubuna hitap etti.

Kiracı talebinin yoğun olduğu ucuz ve orta segment ihmal edildi.

Sosyal konut üretimi, artan nüfus ve hane sayısına yetişemedi.

Sonuç: Talep çok, uygun arz yetersiz.3) Göç, demografi ve hane bölünmesi: Suriyeli ve diğer göçmenler kira talebini büyüttü.

Gençlerin geç evlenmesi ve boşanma oranlarındaki yükseliş tek kişilik hane sayısı artırdı.

Nüfus artış hızı düşmesine rağmen daha fazla eve ihtiyaç doğdu.4) Faiz politikası ve “kiraya yönelen talep”: Uzun süre düşük tutulan faizler konut fiyatlarını şişirdi.

Sonrasında gelen sert faiz artışı satın almayı imkânsızlaştırdı.

Ev alamayan geniş kitle kiraya yüklendi.

Bu da kiraları yukarı iten ikinci bir dalga yarattı.5) Konut yatırım aracına dönüştü: Konut, Türkiye’de artık barınma değil, değer saklama aracı oldu.

Döviz, altın ve borsa oynaklığında “en güvenli liman” algısı, yatırımcı nezdinde konutu öne çıkardı.

Boş tutulan veya kısa dönemli kiraya verilen evler arttı.

Arz fiilen daraldı.6) Kira düzenlemeleri ters tepti: Yüzde 25 kira artış sınırı gibi müdahaleler, mevcut kiracıyı korurken, yeni kiraları sıçrattı.

Ev sahipleri ilk kiralamada fiyatı aşırı yükseltti.

Piyasa, “eski kiracılar – yeni kiracılar” şeklinde ikiye bölündü.7) Maliyet şoku; inşaat ve bakım: İnşaat maliyetleri (demir, çimento, işçilik) katlandı.

Aidat, bakım, vergi giderleri yükseldi.

Ev sahibi, maliyeti kiraya yansıttı.Macaristan ile fark büyükOECD’nin kira endeksi, “2015=100” bazlı.

OECD ortalamasında 2015’te ortalama kira 100 kabul edilirse 2025 itibarıyla 148,9’a yükseldi.

Başka deyişle OECD’de on yıllık kira artışı yüzde 48,9 oldu.

Türkiye’de ise on yıl önceki düzeyi 100 kabul edilen kira bedeli 2025’te 1.557,7’ye ulaştı.Buna göre Türkiye’de kiralar son on yılda ortalama yüzde 1.457,7 (14,6 kat) artış kaydederek 2015 düzeyinin 15,6 katına çıktı..

On yıllık değişime göre sıralamada ikinci olan Macaristan’da ise bu dönemdeki kira artışı yüzde 105,5 oldu.

Bu dönemde Litvanya yüzde 83,5, İzlanda yüzde 75,7, Polonya yüzde 73,8’le kira artışında ilk beşte yer aldı.

Aynı dönemde sadece yüzde 0,1 artış yaşanan Japonya’da kiralar neredeyse hiç değişmedi.

Güney Kore yüzde 9,3, Fransa yüzde 9,7, İtalya yüzde 12,6 ve 2025’teki artış ivmesine rağmen on yıllık dönem bazında Yunanistan yüzde 13,1’le kira artışlarının en düşük olduğu ülkeleri oluşturdu.Odatv.com