Çocuğum bir zorba mı?

Ömür Kurt Çocuklardaki zorbalık içeren kaba davranışların kaynağı aile mi, sokak mı, arkadaşlar mı, yoksa ekran mı?

Anne babalar, sorunu dışarıda arasa da uzmanlar aileyi işaret ediyor… Çocuk ve ergen psikiyatrisi Prof.

Dr.

Eyüp Sabri Ercan, “Evde küfür, aşağılayıcı ve saldırganca davranışlar fark edildiği an net bir şekilde durdurulmalı sınır konmalı, okuldan gelen şikayetler dikkate alınmalıdır” diyor. - Eğer bir çocukta zorbalık davranışları varsa bu nasıl düzeltilir?

Erken müdahale bu davranışların kalıcı olmasını engeller.

Amaç zorba davranışları bastırmak değil nedenlerini bularak çözmektir.

Bu konuda aile, okul ve ruh sağlığı uzmanının işbirliği önemlidir.

Zorbalık yapan çocuklar duygularını düzenlemekte güçlük çekerler, çocuğa öfkesini tanıma ve yönetme becerileri öğretilmelidir.

Kızmak ya da cezalandırmak yerine, öğretici sonuçlar uygulanmalıdır.

Özür dileme, zararı telafi etme ve yaptığı davranışın başkasını nasıl etkilediğini fark ettirme gibi yaklaşımlar, davranışın kalıcı olarak düzelmesini sağlar.

Çocuğa gün içinde sıkça “Ben olsam nasıl hissederdim” gibi empati sorularını sorma alışkanlığı kazandırmaya çalışın.

Çocukta vicdan ve sorumluluk hissi yaratacak uğraşlar bulup yönlendirin.

Kendini güçlü hissetme ihtiyacını spor, sanat, sorumluluk alanlarında liderlik yaparak karşılamasını sağlamaya çalışılmalıdır. - Anne babalar, çocuklarındaki zorbalığı nasıl fark eder peki?

Çünkü bazen ailesinin yanında “zorba” olmayan çocuk okulda ya da sokakta “zorba” olabiliyor… Çocuklar daha çok güçlerini deneyebilecekleri ve sosyal konumlarını test edebilecekleri ortamlarda zorbalık davranışlarını gösterirler.

Bu nedenle ailelerin çocuklarının genel tutum ve davranışlarını gözlemlemesi ve fark ettikleri ipuçlarının üzerinde durmaları büyük önem taşır: - Çocuğunuz kontrolünü çabuk kaybediyor, hızlı öfkeleniyorsa. - Başkalarına karşı aşağılayıcı lakaplar takıp küçümseyen davranışlar sergiliyorsa. - Okuldan sosyal ilişkileri ile ilgili uyarı geliyorsa. - Yaptığı davranışların sorumluluğunu almayıp diğerlerini suçluyorsa. - Bilgisayar karşısında çok fazla zaman geçiriyorsa. - Başkalarını manipüle edip baskı kurduğunu fark ediyorsanız.

Mutlaka okul veya okul dışı arkadaş çevresi ile iletişime geçip durum değerlendirmesi yapmalısınız. - Anne babalar, böyle bir durumda çocuklarına nasıl davranmalı?

Aileler genellikle bu durumu kabul etmekte zorlanırlar.

Bunun geçici bir şey olduğunu, diğer çocukların da benzer şeyler yaptığını düşünme eğilimi gösterirler.

Ancak ailenin müdahale etmemesi bu davranışın kalıcı olmasına sebep olabilir.

Okul ve uzmanlarla işbirliği içinde hareket etmek en etkili yaklaşım olacaktır. “Çocuğumla nasıl bir iletişimim var?

Onun hayatı hakkında yeterince bilgi sahibi miyim?

Benimleyken kendini değerli ve güvende hissediyor mu?” gibi sorulara verdiğiniz yanıtlar çözüm hakkında size yol gösterecektir.

Ebeveynler çocuğun yaptığı davranışlar hakkında konuşmalı, onları dinlemeli ancak onaylamadıklarını da kesin bir dille açıklamalıdır.

Çocuğa sırf ceza vermek zorbalık davranışını artırabilir, amaç doğru becerileri kazandırmak olmalıdır.

Çocuğunuzun izlediği ve takip ettikleri içerikleri, oynadığı oyunları mutlaka takip etmek ve gerekli durumlarda sınırlamak gereklidir.

Ailede olumsuz davranışlara model olan kişiler varsa uyarılmalıdır.

Çocuğunuz sorun çözme becerilerini geliştirmek için model olun, alternatif davranış biçimleri öğretin.

Hata yaptığında telafi etme, empati kurma gibi davranışları ödüllendirerek pekiştirin. - “Benim aslan oğlum, benim kaplanım” gibi tanımlamalarla zorbalık üzerinde bir bağlantı var mıdır?

Bu ifadelerle zorbalığı ilişkilendirmek doğru olmaz ancak dolaylı şekilde bağlantı kurulabilir.

Çocuğa aile içinde devamlı güçlü, korkusuz ve acımasız olduğu mesajı verilmesi çocuğun gerçek duygularını baskılamaya neden olur ve kırılgan olduğu durumları ifade etmesini engelleyebilir.

Ailede güçlü olmak değerli görülmenin bir önkoşulu haline geldiyse, yalnızca baskın ve korkutan davranışlar sergilediğinde övgü alıyorsa bu durum çocuğu zorbaca davranışlara teşvik edebilir. - Anne babalara önerileriniz neler?

Zorbalık durumu oluşmadan önce engellemek en doğru tutum olacaktır.

Ev içinde duygularını anlatmasına izin verilen, karşılıklı saygı ve empatinin olduğu ılımlı bir ortam çocuğun da olumlu tutum geliştirmesini destekler.

Güçlü olmanın başkalarını ezerek değil yapıcı iletişim kurarak saygı çerçevesinde mümkün olduğunu gerek ifade edelerle gerekse rol model olarak çocuğa öğretmeliler.

Evde küfür, aşağılayıcı ve saldırganca davranışlar fark edildiği an net bir şekilde durdurulmalı sınır konmalı, okuldan gelen şikayetler dikkate alınmalıdır.

Gerekli durumlarda uzman desteği almayı geciktirmemek olumsuz davranışları engellemede oldukça önemlidir.

EVDE DENEYİN Çocuklarınız dijital oyunlar oynuyorsa, oynadıkları oyunlar hakkında sohbet edin.

Onlara, “Bu oyunda en çok dikkatini çeken şeyler neler?”, “Seni heyecanlandırıyor mu?”, “Oynarken neler hissediyorsun?”, “Korktuğun anlar oluyor mu?” gibi sorular sorun.

Böylece çocuğunuzun dijital dünyası hakkında fikir edinmiş olacaksınız.

HAFTANIN KİTABI Türk edebiyatının büyük ismi Fakir Baykurt’un çocuklar için kaleme aldığı “Ateş Ali”, oğlu Tonguç Baykurt’un resimleri eşliğinde bugünün çocuklarını bekliyor.

Yayınevi: Literatür Çocuk Yazar: Fakir Baykurt Çizer: Tonguç Baykurt Yaş: 4+ Sayfa: 24 KUTU HAFTANIN ETKİNLİĞİ Oyuncaklaırn tarihine yolculuk: Bu hafta çocuklarınızla birlikte İstanbul Oyuncak Müzesi’ni gezip oyuncakların tarihine doğru unutulmaz bir yolculuk yapabilir, müzedeki etkinliklere katılabilirsiniz.

Müzede bu hafta “Tahta oyuncak boyama atölyesi”, “Balerin Titi” ve “Bir Bavul Masal” gibi tiyatro oyunları ile oyun grupları sizi bekliyor.

HAFTANIN ŞARKISI Bu hafta çocuklarınızla veya torunlarınızla birlikte, Onur Erol’un “Heykel” adlı şarkısını dinleyin ve bu şarkı hakkında sohbet edin.

Şarkıda geçen sözlere dikkat ederek, müzeler ve heykeller konusunda araştırma yapın.